11 bức ảnh đoạt giải cho thấy khoa học trong hành động — Cuộc thi ảnh BMC 2026

11 bức ảnh đoạt giải: Khi khoa học và nghệ thuật gặp nhau

Cuộc thi nhiếp ảnh thường niên BMC Ecology and Evolution cùng BMC Zoology năm 2026 tiếp tục tôn vinh những bức ảnh ghi lại hoạt động nghiên cứu và mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên. Không chỉ là hình ảnh đẹp, các tác phẩm đoạt giải còn kể những câu chuyện khoa học — về bảo tồn, khảo sát đồng ruộng, nghiên cứu hành vi động vật và những kỹ thuật hiện đại như drone hay eDNA. Ban tổ chức mô tả cuộc thi như một cách “khoe” vẻ đẹp và sự đa dạng của đời sống trên Trái Đất đồng thời tôn vinh các nhà nghiên cứu và công việc họ thực hiện để hiểu và bảo vệ thiên nhiên.

Giải nhất toàn cuộc: “Windows to the Wetlands” — Sritam Kumar Sethy

Bức ảnh đoạt giải nhất, “Windows to the Wetlands”, do Sritam Kumar Sethy thực hiện ở một đầm nước ngọt tại Odisha, Ấn Độ, khung hình là một con chuồn chuồn đuôi cam (Ceriagrion cerinorubellum) được “khung” bởi một lỗ thủng trên lá. Về mặt sinh thái, chuồn chuồn/chuồn chuồn kim thường là loài chỉ thị (indicator species): chúng phụ thuộc cả vào môi trường nước lẫn cạn, nhạy cảm với ô nhiễm, phá hủy môi trường sống và biến đổi khí hậu. Vì vậy bức ảnh vừa có giá trị thẩm mỹ vừa mang thông điệp bảo tồn rõ rệt.

Về mặt nhiếp ảnh, đây là một ví dụ điển hình của việc kết hợp bố cục, màu sắc và điểm nhấn chủ thể. Việc dùng một «khung tự nhiên» (natural frame) — lỗ lá — làm nổi bật đối tượng là kỹ thuật cổ điển nhưng rất hiệu quả. Độ sâu trường ảnh (DOF) được xử lý để giữ nét ở con chuồn chuồn và làm mềm hậu cảnh, tạo hiệu ứng bokeh làm bật màu cam rực rỡ của đuôi.

Giải nhì toàn cuộc: Ryan Wagner — khảo sát ếch ban đêm

Ryan Wagner từ Đại học Bang Washington giành giải nhì với bức ảnh ghi lại hai sinh viên đang làm việc vào ban đêm gần Portland, Oregon. Các sinh viên đang gắn bộ phát radio lên một con ếch chân đỏ phía bắc (Rana aurora) để theo dõi di chuyển và sử dụng môi trường sống — mục tiêu là tìm ra cách tạo ra môi trường an toàn hơn cho các loài gặp rủi ro.

Bức ảnh này nêu bật một thể loại quan trọng: “research in action” — nghiên cứu trong thực địa. Những thử thách kỹ thuật bao gồm ánh sáng yếu, cần kiểm soát nhật thực nhân tạo (fill light), tránh làm căng hoặc gây stress cho động vật nhưng vẫn đảm bảo đủ sáng để ghi lại hành động. Kỹ thuật chụp gồm tripod, ISO cao nhưng kiểm soát noise, và thường kết hợp ánh sáng rời (LED panels hoặc flash gián tiếp) để tránh làm loạn thông số sinh học của đối tượng nghiên cứu.

Những giải thưởng theo hạng mục: Quan hệ, Nghiên cứu và Bảo vệ

Ban giám khảo còn trao giải cho ba hạng mục: Relationships in Nature (Quan hệ trong tự nhiên), Research in Action (Nghiên cứu trong hành động) và Protecting Our Planet (Bảo vệ hành tinh). Mỗi bức ảnh thắng giải ở hạng mục không chỉ đẹp mà còn phản ánh một câu chuyện khoa học rõ ràng.

Relationships in Nature — Giải nhất: Victor Huertas

Victor Huertas từ James Cook University (Úc) đoạt giải nhất hạng mục quan hệ với tấm ảnh hai con mực nang khổng lồ Úc (Ascarosepion apama) đực thi đấu để thu hút một con cái. Hình ảnh này nêu bật hành vi giao phối cạnh tranh ở loài biển, một đề tài quan trọng trong nghiên cứu hành vi và sinh thái biển. Kỹ thuật chụp dưới nước cần ống kính macro/wide tùy khoảng cách, housing chống nước và kiểm soát ánh sáng nhân tạo (strobes) để khôi phục màu sắc bị mất ở độ sâu.

Relationships in Nature — Giải nhì: Alwin Hardenbol

Alwin Hardenbol từ Natural Resource Institute (Phần Lan) giành vị trí thứ hai với bức ảnh các con chim ăn mật (friarbirds, Philemon corniculatus) tập hợp để tấn công một con goshawk nâu (Tachyspiza fasciata). Đây là minh họa của hành vi mobbing — tập thể tấn công kẻ săn mồi — một phản ứng phòng vệ tập thể thường thấy ở các loài chim, có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu cộng đồng sinh thái.

Research in Action — Giải nhất: Liam Brennan

Liam Brennan, sinh viên Đại học New Brunswick (Canada), thắng hạng mục Nghiên cứu trong hành động với bức “Intertidal Education”—ảnh sinh viên khảo sát quần thể cá ven bờ dưới ánh trăng. Bức ảnh vừa có tính chất giáo dục vừa minh họa phương pháp tiếp cận thực địa: thu thập dữ liệu ngay cả khi điều kiện không thuận lợi (đêm, thủy triều), đòi hỏi kỹ năng tổ chức, an toàn và sử dụng thiết bị phù hợp (đèn đầu, tripod chống nước, máy ảnh có khả năng chụp ISO cao).

Research in Action — Giải nhì: Brandon Güell

Brandon Güell từ Florida International University đoạt giải nhì cho bức ảnh các nhà nghiên cứu giám sát đời sống thủy sinh ở Everglades National Park — một dự án dài hạn nhằm đánh giá sức khỏe hệ sinh thái đặc thù. Ảnh cho thấy tầm quan trọng của giám sát bền vững và phương pháp không xâm lấn trong nghiên cứu bảo tồn.

Protecting Our Planet — Giải nhất: Allen Tian

Allen Tian thắng hạng mục Bảo vệ hành tinh với “A Bridge Between Past and Present”, một ảnh drone cho thấy sự gián đoạn môi trường do việc xây đập trước đó. Tian chụp ảnh khi nhóm nghiên cứu của anh thu thập eDNA và làm khảo sát bằng drone để đánh giá ảnh hưởng lên hệ sinh thái biển sông. Drone ở đây đóng vai trò quan sát từ xa, giảm tối thiểu xáo trộn động vật cư trú.

Protecting Our Planet — Giải nhì: Abhijeet Bayani

Abhijeet Bayani (MES Abasaheb Garware College, Ấn Độ) là người về nhì với bức ảnh em rùa olive ridley (Lepidochelys olivacea) được người dân địa phương dẫn ra biển. Đây là ví dụ điển hình của các nỗ lực bảo tồn cộng đồng — bảo vệ rùa biển đẻ và hướng dẫn con non ra biển an toàn — một chiến lược hiệu quả khi kết hợp khoa học và hành động xã hội.

Ba ảnh được khuyến khích đặc biệt

Ban giám khảo còn chọn ba bức ảnh khác xứng đáng được khen thưởng vì ý tưởng, tính nghệ thuật hoặc giá trị thông tin khoa học.

Phân tích kỹ thuật và nghệ thuật: tại sao những bức ảnh này ấn tượng?

Mỗi bức ảnh thắng giải đều chứa các yếu tố sau: câu chuyện khoa học rõ ràng, kỹ thuật chụp phù hợp, và khả năng truyền tải cảm xúc. Dưới đây là phân tích chung một số khía cạnh nhiếp ảnh chuyên sâu xuất hiện trong bộ sưu tập này:

Bố cục và khung hình

Dùng khung tự nhiên (lá, cửa hang, khe đá) để dẫn dắt mắt người xem, nguyên tắc một phần ba, hay đường dẫn (leading lines) đều tạo chiều sâu và trọng tâm. Ở “Windows to the Wetlands”, khung lá vừa tạo độ tương phản vừa tập trung sự chú ý vào con chuồn chuồn.

Ánh sáng và màu sắc

Ánh sáng là yếu tố quyết định: ánh sáng ban ngày, ánh trăng và ánh sáng nhân tạo trong các cảnh khảo sát ban đêm đều được xử lý khéo léo để không làm mất tính tự nhiên. Kỹ thuật cân bằng trắng (white balance) và sử dụng strobes/hệ thống LED giúp khôi phục màu sắc tự nhiên ở môi trường dưới nước và điều kiện ánh sáng yếu.

Độ sâu trường ảnh (DOF) và lấy nét

Đối với macro (chuồn chuồn, mực nang), DOF rất mỏng; nhiếp ảnh gia phải cân bằng giữa khẩu độ để có đủ DOF và tốc độ màn trập để tránh rung. Ở cảnh nghiên cứu ban đêm, độ sâu trường ảnh lớn hơn thường không cần thiết, thay vào đó phải đảm bảo ánh sáng đủ để lấy nét và giữ chi tiết.

Thiết bị và kỹ thuật khuyến nghị

– Chuồn chuồn/động vật nhỏ: ống kính macro 90–105mm, khẩu độ f/5.6–f/11, dùng flash vòng hoặc off-camera flash để đóng băng chuyển động.
- Ảnh ban đêm/ghi cảnh nghiên cứu: tripod chắc, remote shutter, ISO cao nhưng kiểm soát noise bằng post-processing. Đèn LED công suất thấp hoặc softbox để giảm chói và stress cho động vật.
- Drone: tuân thủ pháp luật, hạn chế bay gần đàn thú, dùng chế độ chụp RAW để hậu kỳ hiệu quả.
- Dưới nước: housing bền, strobes chống nước, cân bằng trắng thủ công nếu chụp ở độ sâu.

Ý nghĩa khoa học và bảo tồn

Những bức ảnh này không chỉ có giá trị mỹ thuật mà còn đóng vai trò như tài liệu khoa học, minh họa phương pháp và kết quả nghiên cứu. Chúng góp phần nâng cao nhận thức công chúng về các vấn đề: suy giảm môi trường sống, cần nghiên cứu dài hạn, vai trò cộng đồng trong bảo tồn và lợi ích của các kỹ thuật mới như eDNA và khảo sát bằng drone.

Đạo đức trong nhiếp ảnh nghiên cứu

Chụp ảnh động vật hoang dã và hoạt động nghiên cứu đòi hỏi nguyên tắc đạo đức: không làm stress hay gây rối loạn hành vi vật nuôi hoang dã, xin phép khi cần và luôn đặt an toàn cho đối tượng nghiên cứu lên hàng đầu. Việc sử dụng drone phải cân nhắc tác động lên động vật và thực hiện ở khoảng cách an toàn. Việc ghi hình trong quá trình gắn thiết bị radio hay thao tác trên động vật phải được tiến hành bởi người có chuyên môn và tuân thủ phê duyệt đạo đức nghiên cứu.

Lời khuyên cho nhiếp ảnh gia muốn ghi lại “khoa học trong hành động”

– Hiểu rõ mục tiêu khoa học trước khi chụp: trao đổi với nhóm nghiên cứu để biết thời điểm và hành vi quan trọng.
- Chuẩn bị thiết bị phù hợp: ống kính, đèn, tripod, housing cho drone và máy ảnh có khả năng chụp ở ISO cao nếu cần.
- Thực hành kỹ thuật ánh sáng: học cách dùng light modifiers, diffusers và bounce flash để có ánh sáng mềm.
- Tôn trọng đối tượng: tránh can thiệp vào quá trình thu thập dữ liệu hay làm phiền động vật.
- Chụp RAW để giữ được dải tương phản rộng khi hậu kỳ.

Kết luận: Ảnh đẹp có thể thay đổi cách chúng ta nhìn thế giới

Bộ sưu tập 11 ảnh đoạt giải của cuộc thi BMC 2026 là minh chứng cho sức mạnh của hình ảnh trong việc truyền tải khoa học. Từ khung lá làm nổi bật chuồn chuồn ở đầm lầy tới đội sinh viên khảo sát dưới ánh trăng, mỗi bức ảnh kể một câu chuyện: nghiên cứu là hành động, và hành động có thể truyền cảm hứng thay đổi. Nếu bạn đam mê nhiếp ảnh tự nhiên hay muốn tìm trang bị tốt để ghi lại những khoảnh khắc khoa học tương tự, ghé thăm dancamera.vn để xem các bài hướng dẫn, đánh giá thiết bị và mua máy ảnh, ống kính cùng phụ kiện chuyên nghiệp.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Cuộc thi BMC này nhận ảnh từ ai và tiêu chí chấm giải là gì?

Cuộc thi mở cho các nhà nghiên cứu, sinh viên, và những người làm việc trong lĩnh vực sinh thái, ngư nghiệp, động vật học… Tiêu chí chính là độ sáng tạo, giá trị khoa học, kỹ thuật nhiếp ảnh và khả năng truyền tải câu chuyện bảo tồn hoặc nghiên cứu.

2. Tôi có thể gửi ảnh chụp bằng điện thoại không?

Nhiều cuộc thi chấp nhận ảnh từ điện thoại nếu chất lượng đáp ứng yêu cầu (độ phân giải, tính chân thực, không bị xử lý quá mức). Tuy nhiên ảnh chụp bằng máy ảnh chuyên nghiệp thường có lợi thế về chi tiết và dải tương phản.

3. Làm thế nào để chụp ảnh hành vi động vật mà không làm phiền chúng?

Dùng ống kính tele để giữ khoảng cách, hạn chế đèn flash trực tiếp, sử dụng blinds hoặc che khuất để ẩn vị trí, và tuân thủ nguyên tắc không can thiệp vào hành vi sinh sản hoặc săn mồi.

4. Drone có an toàn để dùng trong nghiên cứu sinh thái?

Drone là công cụ mạnh mẽ nhưng cần được vận hành bởi người có kinh nghiệm, tuân thủ luật địa phương, giữ khoảng cách an toàn với động vật và không gây tiếng ồn hoặc stress. Drone giúp thu thập dữ liệu từ xa và giảm tác động trực tiếp lên môi trường.

5. Kỹ thuật tốt nhất để chụp trong điều kiện ánh sáng yếu (đêm)?

Dùng tripod vững, remote shutter, khẩu độ mở vừa phải, ISO tăng nhưng kiểm soát noise bằng phần mềm hậu kỳ, và sử dụng nguồn sáng nhân tạo nhẹ nhàng (đèn đầu, panel LED) để tránh làm loạn hành vi động vật.

6. eDNA là gì và ảnh hưởng thế nào đến nghiên cứu bảo tồn?

eDNA (environmental DNA) là DNA thu được từ mẫu môi trường (nước, đất) thay vì từ cá thể trực tiếp. eDNA giúp phát hiện sự hiện diện của loài một cách không xâm lấn và rất hữu ích trong giám sát đa dạng sinh học, đặc biệt ở khu vực khó tiếp cận.

7. Tôi muốn bắt đầu chụp ảnh thiên nhiên — thiết bị cơ bản cần có?

Một body máy ảnh có khả năng chụp RAW, ống kính đa dụng hoặc tele (70–200mm hoặc 100–400mm cho động vật), ống kính macro cho cận cảnh, tripod chắc, và vài nguồn sáng di động. Ghé dancamera.vn để xem các gợi ý mua sắm và so sánh sản phẩm phù hợp với ngân sách của bạn.

8. Ảnh đoạt giải có được sử dụng cho mục đích thương mại không?

Quyền sử dụng phụ thuộc vào điều khoản cuộc thi và thỏa thuận bản quyền với tác giả. Các cuộc thi khoa học thường giữ quyền trưng bày và sử dụng cho mục đích giáo dục/không lợi nhuận, nhưng không mặc định mua bản quyền thương mại. Luôn đọc kỹ điều khoản trước khi gửi ảnh.

Credit hình ảnh: BMC Ecology and Evolution và BMC Zoology Photo Competition. Tác giả từng ảnh được ghi trong chú thích ảnh gốc.

Muốn đọc thêm các bài phân tích ảnh, hướng dẫn chụp macro, chụp đêm và mua thiết bị phù hợp để ghi lại những khoảnh khắc khoa học tương tự? Ghé thăm dancamera.vn — nơi chia sẻ kiến thức nhiếp ảnh chuyên sâu và cung cấp thiết bị chính hãng.