Toledo Museum of Art mua ‘The Seven Words’ — kiệt tác nhiếp ảnh thế kỷ 19

Toledo Museum of Art tiếp nhận bộ ảnh ‘The Seven Words’ của F. Holland Day — một kiệt tác nhiếp ảnh thế kỷ 19

Bảo tàng Toledo Museum of Art (Toledo, Ohio) vừa công bố đã mua The Seven Words (còn gọi là The Seven Last Words), một chuỗi ảnh chân dung tự họa có tính trình diễn và tính nghệ thuật cao của nhiếp ảnh gia Mỹ F. Holland Day (1864–1933). Theo báo cáo của The Art Newspaper, đây là một trong những tác phẩm quan trọng bậc nhất trong lịch sử nhiếp ảnh dù trước đây ít được công chúng biết đến.

Bối cảnh lịch sử: F. Holland Day và làn sóng công nhận nhiếp ảnh như nghệ thuật

F. Holland Day là một trong những nhân vật sớm ở Mỹ vận động để nâng nhiếp ảnh lên bậc “fine art”, ngang hàng với hội họa và điêu khắc. Ông hoạt động vào cuối thế kỷ 19, thời điểm phong trào pictorialism (chủ nghĩa hình ảnh) lan rộng — những nhiếp ảnh gia theo trường phái này khai thác kỹ thuật in tay, ánh sáng mềm và bố cục biểu cảm để tạo ra ảnh mang tính nghệ thuật hơn là tài liệu.

Tuy nhiên, tên tuổi của Day phần nào bị lu mờ theo thời gian, trong đó Alfred Stieglitz nổi lên như một nhân vật có ảnh hưởng lớn hơn trong việc định hình mỹ học nhiếp ảnh hiện đại và xây dựng thị trường nghệ thuật nhiếp ảnh. Dù vậy, các dự án của Day, trong đó có The Seven Words, vẫn được các nhà sử học nghệ thuật coi là những cột mốc quan trọng trong việc mở rộng chủ đề và ngôn ngữ nhiếp ảnh.

Kể chuyện bằng hình ảnh: nội dung và cách thức thực hiện ‘The Seven Words’

Giữa 1896 và 1898, F. Holland Day thực hiện một chuỗi chân dung tự họa mô tả những khoảnh khắc cuối cùng của Chúa Giêsu trên thánh giá. Ông tự hóa thân thành nhân vật Chúa, thay đổi ngoại hình bằng cách nuôi tóc, nhịn ăn để biến đổi thân thể, và dùng trang phục cùng đạo cụ do chính ông và cộng sự ở Massachusetts dàn dựng.

Bộ tác phẩm gồm bảy bản in platinum cận cảnh, mỗi tấm tương ứng với một trong bảy lời cuối cùng (the seven last words). Day chuẩn bị kỹ lưỡng đến mức sáng tạo một phụ kiện gương đặc biệt gắn vào máy ảnh để có thể quan sát và điều chỉnh sắc thái biểu cảm khi chụp chính mình — điều hiếm thấy trong thực hành tự họa nhiếp ảnh thời đó.

Theo các tư liệu, Day đã thực hiện đến 250 bản phơi sáng trên bản kính (plate studies), nhưng chỉ khoảng hơn chục tấm đạt tiêu chuẩn. Số lượng bản in thành công ít ỏi cùng với kỹ thuật in platinum quý hiếm làm tăng giá trị lịch sử và nghệ thuật của tác phẩm.

Kỹ thuật: Bản in platinum và đặc tính hình ảnh

Bộ ảnh nổi bật bởi kỹ thuật in platinum (platinotype) — một kỹ thuật in có thể tạo ra dải tương phản rộng, hạt mịn và màu đen sâu nhưng vẫn cho bề mặt mịn, gần với cảm giác như bản vẽ than hay mực. Những đặc tính này khiến người xem nhiều khi bối rối: trông như bản than, như tranh, chứ không giống ảnh chụp thông thường.

Platinum là vật liệu đắt đỏ và bền vững, mang lại độ bền lâu dài cho bản in. Việc Day chọn phương pháp này phản ánh tham vọng nghệ thuật và mong muốn tác phẩm vừa có tính thẩm mỹ cao vừa tồn tại lâu dài.

Tại sao ‘The Seven Words’ được xem là một trong những tác phẩm quan trọng nhất?

• Tính đột phá về thể loại: Day đặt nhiếp ảnh vào vị thế có thể xử lý chủ đề tôn giáo và biểu tượng, vốn trước đây gần như thuộc về hội họa và điêu khắc.
• Biểu diễn và tự họa: Việc tự hóa thân vào vai Chúa làm cho tác phẩm vừa là nhiếp ảnh vừa là performance — một hình thức nghệ thuật đa phương tiện trước cả khi khái niệm ‘performance art’ phổ biến.
• Kỹ thuật cao: Việc thực hiện hàng trăm bản khảo sát trên bản kính và chọn lọc in platinum cho thấy trình độ thủ công và tỉ mỉ của Day.
• Gợi mở về điện ảnh: Sự tuần tự của bảy tấm, góc nhìn cận cảnh và cách Day dàn dựng biểu cảm dự báo một số kỹ thuật kể chuyện hình ảnh sau này trong điện ảnh.

Ý nghĩa đối với bảo tàng và công chúng

Theo Giám đốc Bảo tàng Toledo, Adam M. Levine, The Seven Words là “bức ảnh quan trọng mà nhiều người chưa biết đến”. Đây là tác phẩm nhiếp ảnh đắt giá nhất từ trước đến nay mà bảo tàng mua, đồng thời là tác phẩm đầu tiên của Day vào bộ sưu tập của họ. Sự bổ sung này không chỉ nâng tầm bộ sưu tập nhiếp ảnh sớm của bảo tàng mà còn mở ra cơ hội diễn giải lại lịch sử nhiếp ảnh Mỹ cuối thế kỷ 19 trong bối cảnh đương đại.

Erin Corrales-Diaz, người phụ trách bộ sưu tập mỹ thuật Mỹ tại Toledo, cho biết bà đã lần đầu gặp tác phẩm của Day khi còn học cao học và nhận thấy bảo tàng thiếu vắng các tác phẩm nhiếp ảnh thời kì đầu. Việc mua The Seven Words là một bước quan trọng để lấp đầy khoảng trống này và mang đến cho khán giả địa phương cơ hội tiếp cận một tác phẩm phi thường mang tính thực nghiệm.

Tình trạng hiện tại và triển lãm

Theo thông báo, The Seven Words sẽ được trưng bày khi Toledo Museum of Art hoàn tất việc tái trưng bày bộ sưu tập thường trực vào năm tới. Bảo tàng cho biết phiên bản họ mua là một trong ba bản gốc còn biết đến — hai bản còn lại hiện lưu giữ tại Bảo tàng Metropolitan (New York) và Museum of Fine Arts (Boston).

Việc có nhiều bản gốc giúp các nhà nghiên cứu so sánh biến thể in, mức độ chỉnh sửa trên bản gốc và tình trạng bảo quản, từ đó hiểu rõ hơn kỹ thuật và lựa chọn mỹ thuật của Day.

Phân tích thị giác: biểu cảm, ánh sáng và cảm giác “không phải ảnh”

Khi đứng trước các tấm của Day, nhiều người ngạc nhiên vì cảm giác gần giống tranh than hoặc tranh mực hơn là ảnh chụp. Điều này đến từ việc sử dụng ánh sáng kiểm soát, xử lý nền tối sâu, và đặc tính của platinum – tạo được những vùng đen sâu mà không mất chi tiết midtone. Góc chụp cận cảnh làm tăng tính biểu cảm: nếp nhăn, bóng tối, ánh mắt — tất cả cộng hưởng thành một câu chuyện thị giác về đau đớn và tính nhân bản.

Việc Day tự hóa thân làm tăng sự chân thực lẫn sự giả lập: khán giả vừa cảm nhận được nỗi đau biểu cảm của nhân vật vừa nhận ra sự sắp đặt có chủ ý. Sự giao thoa này là điểm hấp dẫn chính của bộ ảnh.

So sánh với các tác phẩm đương thời và tính kế thừa

Bộ ảnh của Day khác biệt so với các tác phẩm tôn giáo trong hội họa thời đó ở chỗ nó sử dụng phương tiện mới — nhiếp ảnh — để tiếp cận đề tài truyền thống. So với một số đồng nghiệp pictorialist, Day thiên về kịch tính hóa biểu cảm và dàn dựng tự họa cá nhân; trong khi một số người khác tập trung nhiều vào mô phỏng thủ pháp hội họa (blur, retouching) để làm mềm hình ảnh.

Sau này, tác phẩm của Day được nhìn nhận như một cầu nối giữa nhiếp ảnh diễn xuất (staged photography), tự họa nhiếp ảnh (photographic self-portrait), và những thực hành nghệ thuật trình diễn — tất cả là những lĩnh vực mà nghệ thuật thế kỷ 20 và 21 sẽ tiếp tục khám phá.

Ý nghĩa sưu tập và thị trường

Việc một bảo tàng lớn mua một tác phẩm như The Seven Words gửi đi thông điệp về giá trị khoa học, giáo dục và thương mại của nhiếp ảnh nghệ thuật thời kỳ đầu. Các bản in platinum hiếm, đặc biệt là những bản có liên hệ lịch sử và hồ sơ xuất xứ tốt, luôn có giá trị cao trên thị trường sưu tập.

Đối với các bảo tàng và nhà nghiên cứu, việc sở hữu tác phẩm cho phép tổ chức triển lãm, xuất bản nghiên cứu, và giáo dục công chúng về công nghệ in, thực hành sáng tác và bối cảnh văn hóa của thời kỳ đó.

Hỏi đáp (FAQ)

1. ‘The Seven Words’ là gì?

The Seven Words (còn gọi The Seven Last Words) là chuỗi bảy bản in nhiếp ảnh (platinum prints) do F. Holland Day thực hiện năm 1898, mô tả bảy khoảnh khắc cuối cùng của Chúa Giêsu trên thánh giá, với Day tự đóng vai nhân vật chính.

2. F. Holland Day là ai?

F. Holland Day (1864–1933) là nhiếp ảnh gia, nhà in và nhà xuất bản người Mỹ, nổi tiếng trong phong trào pictorialism. Ông đóng vai trò quan trọng trong việc thuyết phục công chúng và giới nghệ thuật công nhận nhiếp ảnh là một hình thức nghệ thuật xứng đáng.

3. Bản in platinum là gì và tại sao quan trọng?

Bản in platinum (platinotype) là kỹ thuật in sử dụng muối bạch kim/platinum trên giấy, cho dải tương phản rộng, tông màu phong phú và độ bền cao. Kỹ thuật này từng được ưa chuộng bởi các nhiếp ảnh gia pictorialist vì vẻ đẹp thủ công và chất lượng ảnh tạo ra.

4. Khi nào công chúng có thể xem tác phẩm tại Toledo?

Theo thông báo, bản in sẽ được trưng bày khi Toledo Museum of Art hoàn tất việc tái trưng bày bộ sưu tập thường trực — dự kiến vào năm tới. Thông tin chi tiết về ngày khai mạc sẽ do bảo tàng cập nhật.

5. Có các bản gốc khác không?

Có ít nhất ba bản nguyên gốc được biết: một tại Toledo Museum of Art, một tại Metropolitan Museum of Art (New York) và một tại Museum of Fine Arts (Boston).

6. Tác phẩm này nói gì với nhiếp ảnh ngày nay?

The Seven Words nhắc lại rằng nhiếp ảnh từ rất sớm đã có khả năng kết hợp trình bày biểu cảm, dàn dựng kịch tính và kỹ thuật in thủ công để tạo ra tác phẩm nghệ thuật phức hợp — điều các nghệ sĩ đương đại vẫn khai thác qua tự họa, hình ảnh trình diễn và các dự án xuyên lĩnh vực.

Để tiếp tục theo dõi các tin tức về lịch sử nhiếp ảnh, kỹ thuật in cổ điển, và các triển lãm quan trọng như bước tiến của Toledo Museum of Art, hãy truy cập dancamera.vn — nơi cập nhật chuyên sâu về thiết bị, kỹ thuật, và phê bình nhiếp ảnh. Trên dancamera.vn bạn cũng tìm thấy hướng dẫn kỹ thuật in, bài phỏng vấn chuyên gia bảo tồn ảnh, và lịch triển lãm liên quan giúp bạn hiểu sâu hơn về tác phẩm và bối cảnh của nó.

Nếu bạn đang nghiên cứu kỹ thuật bản in platinum, sưu tập nhiếp ảnh cổ hay đơn giản muốn biết cách đọc một bức ảnh mang tính biểu tượng, dancamera.vn có các bài viết chuyên sâu, khóa học và nguồn tài liệu tham khảo đáng tin cậy.

Muốn tìm hiểu thêm? Ghé thăm dancamera.vn để đọc phân tích chi tiết, xem các hướng dẫn bảo quản bản in ảnh cổ và cập nhật lịch trưng bày khi The Seven Words xuất hiện tại Toledo.

Ghi chú: Bài viết này biên soạn dựa trên thông tin công bố bởi Toledo Museum of Art và phóng sự của The Art Newspaper. Mọi thông tin về nguồn gốc, số lượng bản in và kế hoạch triển lãm nên được kiểm chứng trực tiếp từ bảo tàng hoặc các ấn phẩm chuyên khảo khi cần tài liệu học thuật chính thức.