Bên trong tòa nhà 820 Ebony/Jet ở Chicago: không gian lịch sử, nhiếp ảnh nội thất và cảm giác như trong ‘The Shining’

Bên trong tòa nhà 820 Ebony/Jet ở Chicago: một cuộc du hành giữa kiến trúc, nhiếp ảnh nội thất và ký ức

“Đó là một dự án rất độc đáo, thật sự vậy.” Đây là cách Barbara Karant — nhiếp ảnh gia người Chicago chuyên chụp kiến trúc và nội thất, tác giả và giảng viên — tóm tắt trải nghiệm của bà khi lao mình vào không gian của Johnson Publishing Company (JPC). Tập đoàn truyền thông do John H. Johnson sáng lập trong thời kỳ Phong trào Dân quyền đã tạo nên một di sản văn hóa kéo dài bảy thập kỷ, và tòa nhà tại 820 South Michigan Avenue là biểu tượng kiến trúc, xã hội và thẩm mỹ của giai đoạn đó.

JPC bắt đầu với Negro Digest (1942), và từ một khoản vay $500 đã phát triển thành những tạp chí biểu tượng như Ebony (1945) và Jet (1951). Những ấn phẩm này, cùng các xuất bản phẩm phụ như Tan, Hue, Copper Romance, và Black World, lần đầu tiên nhắm trực tiếp đến độc giả người Mỹ gốc Phi, góp phần định hình văn hóa, thời trang và chính trị của cộng đồng trong thế kỷ XX. Sau khi JPC ngừng hoạt động và tài sản chuyển sang Columbia College, kho ảnh đã được hợp nhất và trao cho một liên minh các tổ chức văn hóa vào năm 2019, trong đó có Getty Research Institute và National Museum of African American History and Culture.

Cuốn sách coffeetable 820 Ebony/Jet: Visions of the Johnson Publishing Company, an American Icon (MW Editions) đưa người đọc vào bên trong tòa nhà chọc trời đầu tiên do cộng đồng da đen sở hữu ở trung tâm Chicago, ghi lại nội thất như một “hộp thời gian” hiện hữu giữa đô thị hiện đại.

Khung cảnh kiến trúc: một hộp thời gian theo chủ nghĩa hiện đại

“Mỗi bức tường đều là một cánh cửa,” John H. Johnson từng nói. Tòa nhà 820, do kiến trúc sư John Moutoussamy — học trò của Mies van der Rohe — thiết kế, là sự giao thoa giữa dáng vẻ quốc tế (International Style) với vật liệu được chọn lựa để biểu đạt sự sang trọng và bền bỉ: travertine, kính lớn và cấu trúc đơn giản nhưng có nhịp điệu. Khi “EBONY JET” bằng chữ khổng lồ xuất hiện trên đỉnh tòa nhà chín tầng (thực tế là mười một tầng theo bản thiết kế), đó là tuyên bố: đây là không gian của sự đại diện và thẩm mỹ mới của người Mỹ gốc Phi.

Barbara Karant được phép tiếp cận đặc biệt khi trụ sở đang được tháo dỡ, và bà đã nắm bắt sự tương phản giữa mặt ngoài tối giản và nội thất cực kỳ biểu cảm bên trong. Tư duy nhiếp ảnh của Karant không chỉ ghi lại những vật thể còn đó, mà còn khai thác tương quan giữa không gian trong và ngoài — từ tầm nhìn ra thành phố Chicago, Grant Park đến Hồ Michigan — để kể lại câu chuyện của một tổ chức và thời đại.

Kỹ thuật chụp: phương pháp, thiết bị và thách thức

Ảnh chụp nội thất chuyên nghiệp đòi hỏi sự hiểu biết sâu về quang học, kiểm soát phối cảnh và quản lý dải sáng động. Karant tự nhận là “một cô gái Canon” — trong dự án này, bà chụp bằng Canon 5D Mark II và hiện tại chuyển sang 5D Mark IV. Tuy nhiên, nền tảng của bà đến từ kinh nghiệm dùng máy view (4×5 và 8×10) nên cách tiếp cận vẫn mang tính tỉ mỉ về phối cảnh và độ sắc nét.

Bà sử dụng tripod, chụp tethered vào Lightroom để giám sát trực tiếp, dùng ánh sáng bổ trợ tungsten để hoá giải ánh sáng môi trường và giữ màu sắc nội thất đặc trưng của thập niên 1970. Để kiểm soát biến dạng phối cảnh ở các đường thẳng (nhất là với kiến trúc nội thất có nhiều đường thẳng dọc), Karant dùng lens chuyển động (tilt-shift) Canon 24mm TS cho phép điều chỉnh trục quang học và duy trì các đường thẳng không bị nghiêng. Khi cần độ nét toàn cảnh từ foreground đến background, bà áp dụng focus stacking — chụp nhiều hình ở các điểm nét khác nhau và ghép hậu kỳ để có DOF lớn mà không phải thu hẹp khẩu độ đến mức ảnh hưởng nhiễu.

Những phiên chụp kéo dài 6–8 tiếng, đôi khi diễn ra trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt: tòa nhà được sưởi ấm vào mùa đông để tránh đông vỡ ống nước, nhưng không có điều hòa mùa hè, khiến nhiệt độ mùa nóng trở nên khó chịu. Bà bị “khóa” vào tòa nhà gần 40 lần trong quá trình làm việc, và đôi khi có đồng nghiệp hỗ trợ những ngày sau cuối khi quyền tiếp cận bị hạn chế.

Thiết kế nội thất: từ chủ nghĩa tối giản lên đến chủ nghĩa cực thịnh

Bên ngoài là chủ nghĩa tối giản, nhưng bên trong là sự bùng nổ — nội thất do Arthur Elrod và William Raiser thiết kế mang tinh thần “maximalism” thập niên 70: họa tiết dày đặc, bảng màu psychedelic, kết hợp giữa phong cách mid-century modern và những yếu tố Afropolitan. Mỗi tầng là một cảnh quan thị giác khác nhau: thảm họa tiết báo cheetah ở thư viện tầng 7, phòng ăn và bếp thử nghiệm (“Ebony Test Kitchen”) ở tầng 10 với gam màu đen cam tím bơ, và tầng 3 “Fashion Fair” phủ kín hồng rực.

Tầng 11 dành cho văn phòng của John và Eunice Johnson với trần cao và cửa kính lớn; tầng 10 không chỉ là khu ẩm thực mà còn thể hiện tham vọng xuất bản trong phong cách sống. Khu quầy ăn trưa cho nhân viên từng phục vụ bữa ăn với giá 1 USD — một chi tiết vừa nhân văn vừa lịch sử.

Lobby được trang bị tác phẩm điêu khắc “Expansive Construction” của Richard Hunt, một điểm nhấn nghệ thuật có thể nhìn thấy từ vỉa hè — biểu tượng cho sự giao thoa giữa nghệ thuật, kiến trúc và doanh nghiệp báo chí của JPC.

Giữ lại dấu vết thời gian: những đồ vật sót lại và ký ức

Khi Karant lang thang qua các hành lang, không gian không hoàn toàn trống rỗng — còn sót lại những vật dụng như phim trong suốt, poster, vài tấm ảnh, đồng hồ, và chi tiết nhỏ như điều nhiệt có khắc monogram. Những thứ tưởng như vô nghĩa ấy lại là mảng ký ức quan trọng, giúp nhiếp ảnh gia tạo nên bố cục có chiều sâu vừa giàu cảm xúc vừa mang tính tư liệu.

Với Karant, chụp ảnh là giải quyết vấn đề: làm sao để nắm bắt ánh sáng ít, cân bằng màu sắc rực rỡ nhưng không bị lấn át, và duy trì độ sắc nét tại mọi điểm ảnh. Bà hành động theo trực giác nhưng được hỗ trợ bởi kỹ thuật chuẩn mực: tripod, bổ sáng tungsten, điều chỉnh trắng (white balance) cho phù hợp với ánh sáng nhân tạo cổ điển, và xử lý hậu kỳ tinh tế trong Lightroom để bảo toàn tông màu nguyên bản của nội thất thập niên 70.

Những nhân vật, nhiếp ảnh gia và khoảnh khắc lịch sử

Trên 240 trang sách, hình ảnh của Karant được bổ sung bằng bài viết từ nhiều nhà sử học, nhà phê bình và đồng nghiệp da đen, nhằm đặt tòa nhà và hoạt động của JPC vào bối cảnh lịch sử rộng lớn hơn. Tòa nhà là nơi ghi dấu những tên tuổi như Martin Luther King Jr., Malcolm X, Sammy Davis Jr., Muhammad Ali, Aretha Franklin, Diana Ross, Maya Angelou và nhiều người nổi tiếng khác. Nhân viên JPC từng gặp Sidney Poitier ký báo, Lionel Richie trong thang máy hay Cicely Tyson ở sảnh. John F. Kennedy từng chụp với John H. Johnson cho một ấn phẩm đặc biệt của Ebony vào năm 1963.

Nhiều nhiếp ảnh gia danh tiếng khởi nghiệp tại JPC: Ellsworth Davis, Moneta Sleet Jr. (giải Pulitzer), Maurice Sorrell — những người đóng góp vào sự tiến bộ nghề nghiệp cho nhiếp ảnh gia Mỹ gốc Phi trong lĩnh vực báo chí và nghệ thuật.

Bảo tồn không gian: Columbia College và số phận tòa nhà

Sai lầm phổ biến là cho rằng không gian trống nghĩa là không có giá trị; trên thực tế Columbia College mua lại tòa nhà với ý định cải tạo thành trung tâm sinh viên, nên nhiều chi tiết nhỏ có thể bị bỏ qua hoặc giữ nguyên do kế hoạch thay đổi. Ông Johnson dự kiến tầng 11 sẽ là một bảo tàng tưởng nhớ, nhưng các hoàn cảnh thay đổi sau khi quyền sở hữu đổi tay. Karant nhớ lại rằng bà không có quyền chính thức để chụp văn phòng tầng 11, nhưng trong thực tế việc bà tiếp cận và ghi hình đã tạo nên tư liệu quý giá cho lịch sử kiến trúc và văn hoá.

Tiếp nối công việc: chuyên môn đa dạng của nhiếp ảnh gia

Cuốn sách này là cuốn thứ tư của Barbara Karant, sau các tác phẩm như Fairy Castle (Colleen Moore), Greyhounds và Small Dog Big Dog. Bên cạnh nghề nhiếp ảnh, bà còn điều hành tổ chức cứu hộ và nhận nuôi chó săn greyhound — một sự giao thoa thú vị giữa kiến trúc, nội thất và tình yêu với động vật. Dù đề tài thay đổi, Karant cho rằng tầm nhìn nghệ thuật của bà có nét nhất quán: tập trung vào không gian, vật thể và những câu chuyện họ kể.

Bà đang lên kế hoạch cho một sê-ri nội thất lớn trải dài nhiều thế kỷ — từ dinh thự tiền Nội chiến tại Louisiana và Mississippi đến nhà máy và rạp chiếu cũ — nhằm tiếp tục khám phá cách quá khứ tồn tại trong hiện tại.

820 Ebony/Jet: Visions of the Johnson Publishing Company, an American Icon có lời giới thiệu của Deborah Willis, cùng bài viết của Aaron Bryant, Cheryl Finley, Carla Williams, Jon Ott, Brenna Wynn Greer và E. James West, kèm ảnh của Barbara Karant. Xuất bản bởi MW Editions (New York). Thông tin chi tiết về sách xem tại trang xuất bản: MW Editions — 820 Ebony/Jet.

Tại sao dự án này quan trọng với nhiếp ảnh nội thất và lịch sử đô thị?

Dự án này không chỉ là bộ sưu tập ảnh đẹp; nó là tài liệu tư liệu về một tổ chức định hình văn hóa, thời trang và báo chí của cộng đồng da đen Mỹ. Về mặt nhiếp ảnh nội thất, Karant đã thể hiện cách tiếp cận kỹ thuật cao nhưng nhạy cảm với dấu ấn lịch sử: giữ màu sắc thời đại, khai thác đường nét, và ghi lại các chi tiết nhỏ như vật dụng để đời. Về mặt đô thị học, tòa nhà 820 là minh chứng cho khả năng sở hữu và sáng tạo của doanh nhân da đen vào giai đoạn mà họ bị loại khỏi nhiều không gian công cộng và thương mại.

Hướng dẫn kỹ thuật ngắn cho nhiếp ảnh gia nội thất (từ kinh nghiệm Karant)

• Sử dụng tripod vững chắc và chụp tethered vào phần mềm xử lý (Lightroom, Capture One) để điều chỉnh tức thì.
• Dùng lens tilt-shift cho kiểm soát phối cảnh, tránh đường thẳng bị nghiêng—rất quan trọng khi chụp các khối kiến trúc và nội thất hiện đại.
• Ánh sáng: bổ sung tungsten để giữ tông ấm cổ điển nếu nội thất gốc dùng đèn sợi đốt; cân bằng trắng là chìa khóa để tái tạo màu.
• Focus stacking khi cần DOF lớn: chụp nhiều lần ở các điểm nét khác nhau và ghép hậu kỳ để toàn bộ không gian sắc nét mà không phải đóng khẩu lớn làm giảm chất lượng do nhiễu.
• Tethered shooting giúp kiểm soát bố cục ở tỉ lệ lớn và làm việc hiệu quả khi thời gian tiếp cận bị giới hạn.

FAQ — Câu hỏi thường gặp

1. Làm sao để được phép chụp trong những tòa nhà lịch sử như 820 Ebony/Jet?

Thường phải xin phép chủ sở hữu hoặc cơ quan quản lý, ký hợp đồng cấp phép (location release), và đôi khi mua bảo hiểm cho buổi chụp. Trong trường hợp Karant, bà được tiếp cận đặc biệt trong giai đoạn tòa nhà thay đổi quyền sở hữu; mọi trường hợp khác đều cần thủ tục pháp lý rõ ràng.

2. Nên dùng máy ảnh và ống kính nào cho nhiếp ảnh nội thất kiểu này?

Máy full-frame DSLR hoặc mirrorless có dải ISO tốt và khả năng kiểm soát noise là lý tưởng. Ống kính tilt-shift (24mm TS hoặc tương đương) giúp kiểm soát phối cảnh; góc rộng (16–35mm) hữu dụng nhưng cần cẩn trọng biến dạng; lens prime sáng cũng tốt khi chụp chi tiết.

3. Ánh sáng nhân tạo có cần thiết không?

Rất thường xuyên cần. Ánh sáng nhân tạo (tungsten, strobes) giúp cân bằng vùng shadow/highlight, giữ màu gốc và tạo chiều sâu. Quan trọng là pha trộn ánh sáng một cách tinh tế để không làm mất tính lịch sử của vật liệu và tông màu nội thất.

4. Làm sao xử lý hậu kỳ để giữ nguyên cảm giác thời đại?

Trong Lightroom/Camera Raw: điều chỉnh curve nhẹ, giữ saturation cho các gam đặc trưng (đỏ, cam, xanh lá bơ), cân bằng trắng chính xác. Tránh over-process; mục tiêu là tái tạo màu gốc của không gian và làm nổi bật kết cấu.

5. Tôi muốn tìm hiểu thêm ảnh kiến trúc và nội thất như của Karant — nơi nào nên theo dõi?

Tham khảo sách của MW Editions, viện nghiên cứu như Getty Research Institute, National Museum of African American History and Culture, và các dự án nhiếp ảnh nội thất trên dancamera.vn để học kỹ thuật, đề tài và những bài hướng dẫn chuyên sâu.

Kết luận và lời kêu gọi hành động

Dự án ảnh về tòa nhà 820 Ebony/Jet là ví dụ điển hình về cách nhiếp ảnh nội thất có thể vừa là nghệ thuật vừa là ghi chép lịch sử. Bộ ảnh của Barbara Karant lưu giữ không chỉ hình dáng và màu sắc mà còn tinh thần của một tổ chức đã định hình nhiều khía cạnh đời sống cộng đồng người Mỹ gốc Phi trong thế kỷ trước. Nếu bạn quan tâm đến nhiếp ảnh kiến trúc, nội thất hay lịch sử đô thị, hãy đọc thêm bài viết chuyên sâu và hướng dẫn kỹ thuật trên dancamera.vn — nguồn tài nguyên dành cho nhiếp ảnh gia và người yêu nhiếp ảnh tại Việt Nam. Ghé thăm dancamera.vn để xem thêm phân tích kỹ thuật, đánh giá thiết bị và các bài học từ dự án thực tế.

Tham khảo thêm về cuốn sách tại trang nhà xuất bản: MW Editions — 820 Ebony/Jet