Makeda Best được bổ nhiệm Giám tuyển chính phòng Nhiếp ảnh tại MoMA

Makeda Best được bổ nhiệm Giám tuyển chính Phòng Nhiếp ảnh tại MoMA — Ý nghĩa và tầm ảnh hưởng

Vào ngày 2 tháng 6 năm 2026, The Museum of Modern Art (MoMA) công bố bổ nhiệm Makeda Best làm Joel and Anne Ehrenkranz Chief Curator of Photography — Giám tuyển chính của Phòng Nhiếp ảnh tại viện bảo tàng danh tiếng ở New York. Bà Best, người được đào tạo bài bản cả về thực hành nhiếp ảnh lẫn nghiên cứu lịch sử nghệ thuật, sẽ chính thức gia nhập MoMA vào tháng 9 năm 2026. Vị trí này đã bỏ trống kể từ khi Clément Chéroux rời chức vụ vào năm 2022, và sự trở lại của một lãnh đạo chuyên sâu vào nhiếp ảnh tại MoMA được kỳ vọng sẽ định hình lại các chương trình triển lãm, chính sách thu mua, bảo quản và tiếp cận công chúng đối với bộ sưu tập hơn 30.000 tác phẩm nhiếp ảnh của bảo tàng.

Hành trình học thuật và thực tiễn của Makeda Best

Makeda Best có nền tảng kép hiếm gặp: bà bắt đầu học nhiếp ảnh ở California Institute of the Arts dưới góc nhìn của một người thực hành, sau đó chuyển sang con đường nghiên cứu chuyên sâu khi bảo vệ tiến sĩ ngành lịch sử nghệ thuật và kiến trúc tại Đại học Harvard. Sự giao thoa giữa thực hành và lý thuyết này là lợi thế lớn cho vai trò giám tuyển hiện đại: nó giúp bà vừa hiểu ngôn ngữ thị giác của nhiếp ảnh (kỹ thuật âm bản, quy trình in, xử lý ánh sáng, bố cục — framing, field of view, depth of field), vừa có khả năng phân tích bối cảnh lịch sử, xã hội và chính trị gắn với mỗi tấm ảnh.

Luận án tiến sĩ của bà từng nghiên cứu sâu về Alexander Gardner, nhiếp ảnh gia thời Nội chiến Hoa Kỳ — một trường hợp minh họa cho cách ảnh lịch sử vừa là tư liệu vừa là đối tượng thẩm mỹ. Ở Harvard Art Museums, bà Best đảm nhiệm vị trí giám tuyển nhiếp ảnh, thực hiện nhiều dự án nghiên cứu và triển lãm. Tại Oakland Museum, bà phát triển các chương trình kết nối nhiếp ảnh với cộng đồng, và ở Trung tâm Quốc tế Nhiếp ảnh (ICP) New York, bà là người đứng sau dự án triển lãm “American Job” — khảo sát các hình ảnh về phong trào lao động thế kỷ 20, đình công và tổ chức công đoàn ở Hoa Kỳ. Từ những đề tài như quân sự hoá môi trường tới quyền lao động, nghiên cứu của Best thể hiện phương pháp tiếp cận liên ngành, đưa nhiếp ảnh vào đối thoại với lịch sử môi trường, chính trị và đời sống công dân.

Vai trò của Giám tuyển chính trong bối cảnh bộ sưu tập nhiếp ảnh lớn

Phòng Nhiếp ảnh của MoMA được thiết lập chính thức từ năm 1940, nhưng MoMA đã thu thập và triển lãm nhiếp ảnh ngay từ khi thành lập vào 1929. Khi đảm nhiệm vị trí Joel and Anne Ehrenkranz Chief Curator of Photography, Makeda Best sẽ quản lý hơn 30.000 bản ảnh thuộc nhiều kỹ thuật khác nhau: bản in silver gelatin, albumen, cyanotype, daguerreotype, bản in kỹ thuật số và nay cả file ảnh số với metadata và provenance phức tạp. Trách nhiệm của bà bao gồm:

• Định hướng chiến lược triển lãm và các chương trình giáo dục liên quan tới nhiếp ảnh;
• Đề xuất và thực hiện các chính sách thu mua (acquisitions) để bổ sung và cân bằng bộ sưu tập theo tiêu chí nghệ thuật, lịch sử và tính đại diện;
• Giám sát công tác bảo quản (conservation) và lưu trữ (archival practices) để đảm bảo tính nguyên vẹn của tác phẩm trên nhiều nền vật liệu khác nhau;
• Tổ chức chương trình cho mượn (loan programs) và hợp tác với viện bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân toàn cầu;
• Chỉ đạo xuất bản các catalogue, bài viết học thuật và tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu chuyên sâu;
• Tìm kiếm và áp dụng phương pháp số hóa (digitization) kèm metadata chuẩn để mở rộng truy cập công chúng và bảo tồn dài hạn.

Giám tuyển nhiếp ảnh ngày nay còn phải hiểu về quy trình chuyển đổi số: từ việc scan âm bản, chụp bản in ở độ phân giải cao, chuẩn hóa metadata (EXIF, IPTC), đến quản lý file và báckup, cũng như tiếp cận các tiêu chuẩn bảo mật và quyền sở hữu trí tuệ khi xuất bản trực tuyến.

Chức năng sáng tạo và cộng đồng: Makeda Best muốn gì từ vị trí mới?

Trong tuyên bố nhận nhiệm vụ, Best nhấn mạnh: “Photography is vital to understanding who we are as a society.” Tuyên bố này phản ánh niềm tin rằng nhiếp ảnh không chỉ là vật phẩm nghệ thuật để treo trong gallery, mà còn là công cụ phân tích xã hội, lịch sử và chính trị. Với nền tảng nghiên cứu về quân sự hoá môi trường, quyền lao động và lưu trữ ký ức, bà có xu hướng thiết kế các chương trình triển lãm mang tính liên ngành, kể chuyện (narrative) và kích thích tư duy phản biện của khán giả.

Một giám tuyển cấp cao như Best có thể thúc đẩy các sáng kiến sau tại MoMA:

• Triển lãm khai thác mối quan hệ giữa nhiếp ảnh và biến đổi khí hậu, môi trường (ví dụ mở rộng từ “Devour the Land” — triển lãm bà từng tham gia nghiên cứu);
• Dự án triển lãm, xuất bản về lao động, di cư, và quyền công dân, dùng hình ảnh như bằng chứng cùng lời kể;
• Các chương trình hợp tác cộng đồng, giảng dạy cho học sinh, sinh viên, và nhóm dân cư ít được đại diện trong các bộ sưu tập lớn;
• Tăng cường số hóa bộ sưu tập, mở quyền truy cập kỹ thuật số cho các nhà nghiên cứu và công chúng toàn cầu;
• Tôn vinh các nhiếp ảnh gia thuộc các cộng đồng bị lề hóa và thúc đẩy chính sách thu mua có tính đại diện hơn (collecting for inclusion).

Di sản của người tiền nhiệm và kỳ vọng thay đổi

Clément Chéroux, người rời vị trí năm 2022 để dẫn dắt Fondation Henri Cartier-Bresson ở Paris, và Roxana Marcoci — người tạm quyền — đều để lại những dấu ấn riêng về phương pháp trưng bày và nghiên cứu. Makeda Best thừa hưởng một bộ sưu tập đồ sộ, cơ sở vật chất hiện đại và một nền tảng học thuật uy tín; đồng thời bà được kỳ vọng nêu bật những tài liệu ít được chú ý, làm rõ provenance của tác phẩm, và cập nhật các tiêu chí bảo quản để phù hợp với các vật liệu nhiếp ảnh đương đại và kỹ thuật số.

Ở MoMA, thay đổi dưới thời Best có thể vừa mang tính bảo tồn học thuật (scholarship-driven) lẫn thực nghiệm: tôn vinh lịch sử nhiếp ảnh kinh điển, đồng thời mở không gian cho các hình thức ảnh lập thể, ảnh trình diễn (photography as performance), và các dự án đa phương tiện gắn với video, âm thanh, và cài đặt (installation) đương đại.

Tác động đến cộng đồng nhiếp ảnh quốc tế và các viện bảo tàng khác

MoMA có tầm ảnh hưởng rất lớn trong việc thiết lập tiêu chuẩn trưng bày, sưu tầm và luận giải nhiếp ảnh trên bình diện quốc tế. Một giám tuyển có tầm nhìn mới như Makeda Best sẽ ảnh hưởng đến chu trình nghệ thuật toàn cầu: từ việc thay đổi tập trung nghiên cứu, khuyến khích các viện khác mua và trưng bày công trình tương tự, đến thúc đẩy xuất bản các catalogue tham chiếu cho nghiên cứu học thuật. Việc nhấn mạnh các chủ đề như môi trường, lao động, và các vấn đề xã hội khác tạo một khuôn khổ để nhiếp ảnh được đọc như tư liệu lịch sử và công cụ vận động xã hội.

Những thách thức hiện tại của phòng nhiếp ảnh tại các viện lớn

Quản lý bộ sưu tập nhiếp ảnh ở quy mô MoMA gặp nhiều thách thức kỹ thuật và đạo đức: xác minh provenance để tránh tranh chấp bản quyền hay tác phẩm bị lấy cắp, bảo tồn vật liệu dễ hỏng (như âm bản film, bản gốc silver gelatin hay albumen), và xử lý khối lượng lớn dữ liệu số hóa. Bên cạnh đó còn có yếu tố tài chính: mua tác phẩm lớn, bảo quản dài hạn và sản xuất triển lãm tốn kém. Cuối cùng, giám tuyển phải cân bằng giữa nhiệm vụ học thuật và nhu cầu thu hút khán giả đại chúng thông qua những trải nghiệm trực quan, giáo dục và tương tác.

Tiếp cận pháp lý và đạo đức trong thu thập ảnh

Lĩnh vực nhiếp ảnh đòi hỏi tính minh bạch về provenance, quyền tác giả, và thỏa thuận mượn (loan agreements). Ở vai trò lãnh đạo, Makeda Best sẽ tham gia vào việc thiết kế quy trình thẩm định tác phẩm, kiểm tra các giấy tờ chuyển nhượng, và bảo đảm các chính sách mua bán tôn trọng nguồn gốc văn hóa — đặc biệt khi thu thập ảnh từ các cộng đồng bản địa, hoặc ảnh tài liệu lịch sử nhạy cảm. Các thảo luận về tái phân phối (repatriation), quyền ghi công (attribution) và chia sẻ lợi ích (benefit sharing) cũng ngày càng quan trọng trong ngành bảo tàng.

FAQ — Những câu hỏi thường gặp về bổ nhiệm và vai trò của Makeda Best

Bà Makeda Best sẽ bắt đầu công việc khi nào?

Bà Best được công bố sẽ gia nhập MoMA vào tháng 9 năm 2026 để đảm nhiệm vai trò Joel and Anne Ehrenkranz Chief Curator of Photography.

Vai trò Giám tuyển chính của Phòng Nhiếp ảnh bao gồm những nhiệm vụ gì?

Vai trò này quản lý bộ sưu tập nhiếp ảnh (hơn 30.000 tác phẩm), chịu trách nhiệm triển lãm, thu mua, bảo quản, xuất bản, chương trình cho mượn, và xây dựng chiến lược học thuật cũng như tiếp cận công chúng cho phòng nhiếp ảnh.

Makeda Best có chuyên môn gì nổi bật?

Bà Best có nền tảng thực hành nhiếp ảnh (CalArts) và học thuật chuyên sâu (tiến sĩ Harvard). Công trình nghiên cứu của bà tập trung vào nhiếp ảnh lịch sử và tác động xã hội — ví dụ nghiên cứu về Alexander Gardner và các dự án về môi trường, lao động, và chính trị.

Bổ nhiệm này có ý nghĩa gì cho nhiếp ảnh toàn cầu?

MoMA là một trong những định chế nghệ thuật có tầm ảnh hưởng lớn; giám tuyển mới có thể thúc đẩy xu hướng thu mua, trưng bày và nghiên cứu rộng khắp, đặc biệt là các chủ đề liên ngành và đại diện chính sách sưu tầm hoá (collecting for inclusion).

Liệu cộng đồng nhiếp ảnh Việt Nam có được hưởng lợi gì không?

Mặc dù MoMA là viện bảo tàng quốc tế, chính sách mở rộng đại diện và hợp tác quốc tế có thể tạo cơ hội cho nghệ sĩ và nghiên cứu sinh từ Việt Nam thông qua triển lãm hợp tác, trao đổi học giả, và chương trình mượn tác phẩm. Các bảo tàng và tổ chức ở Việt Nam nên chủ động gửi hồ sơ, đề xuất trưng bày và chia sẻ tư liệu để tăng cơ hội cộng tác.

Kết luận — Bước ngoặt cho MoMA và ngành nhiếp ảnh

Bổ nhiệm Makeda Best ở MoMA là cửa sổ cho một giai đoạn mới: bàn luận sâu về vai trò nhiếp ảnh trong đời sống xã hội, củng cố các tiêu chuẩn bảo tồn tiên tiến, và mở rộng phạm vi khảo sát chủ đề từ môi trường đến quyền lao động. Sự pha trộn giữa kinh nghiệm thực hành và sự nghiêm túc nghiên cứu của bà hứa hẹn mang đến các triển lãm giàu hiểu biết lịch sử, song cũng dễ tiếp cận với công chúng rộng rãi.

Nếu bạn quan tâm đến tin tức, phân tích chuyên sâu và xu hướng nhiếp ảnh trong nước — từ kỹ thuật in ấn, bảo quản film, đến tin tức tuyển dụng và triển lãm quốc tế — hãy theo dõi dancamera.vn để cập nhật liên tục. Dancamera.vn cung cấp tin tức, hướng dẫn kỹ thuật, và phân tích thị trường thiết bị nhiếp ảnh phù hợp cho cả người mới và chuyên gia. Ghé thăm dancamera.vn để đọc thêm, chia sẻ bài viết và tham gia cộng đồng nhiếp ảnh Việt Nam.

Tham khảo và đọc thêm

• Tuyên bố báo chí MoMA về bổ nhiệm Makeda Best (June 2, 2026).
• Bài viết trên Artnet về sự nghiệp học thuật của Makeda Best.
• Triển lãm và bài viết liên quan: “Devour the Land”; “American Job”.
• Lịch sử Phòng Nhiếp Ảnh tại MoMA và các ấn phẩm catalogue của bộ sưu tập.

Nếu bạn muốn bài viết phân tích sâu hơn về một khía cạnh cụ thể — ví dụ: phân tích chuyên sâu về luận án Alexander Gardner của Makeda Best, chính sách thu mua (acquisition policy) của MoMA, hay kỹ thuật bảo quản các bản in silver gelatin — hãy cho biết để chúng tôi triển khai chuyên đề tiếp theo trên dancamera.vn.