Nhiếp ảnh gia gắn bó 6 năm với puesteros ở Chile — Cuốn sách Coirón

Pie Aerts: Sáu năm với puesteros ở Magallanes, Chile

Một dự án nhiếp ảnh dài hạn không chỉ là tập hợp những khung hình đẹp — đó là hành trình sống cùng, thấu cảm và xây dựng niềm tin với những nhân vật được ghi lại. Nhiếp ảnh gia người Hà Lan Pie Aerts đã dành gần sáu năm để đồng hành cùng các puesteros — những người chăn nuôi, làm việc một mình trên những đồn điền tư nhân rộng lớn ở vùng Magallanes, Chile — và kết quả là cuốn sách ảnh đầu tay của anh mang tên Coirón, được GOST Books ấn hành vào tháng Chín năm nay.

Ai là puesteros và tại sao câu chuyện của họ quan trọng?

Puesteros (đọc gần giống “puestêros”) là những người giữ trại, những gaucho già thường phải sống biệt lập trong thời gian dài, chịu đựng điều kiện khắc nghiệt của khí hậu và cô lập xã hội. Họ không sở hữu đất đai mà làm việc cho các chủ trại tư nhân, nên khi cơ thể yếu đi hoặc không còn khả năng lao động, cuộc sống của họ dễ rơi vào bấp bênh. Ở Magallanes — vùng đất rộng lớn, lạnh lẽo ở cực nam Chile — nghề puestero đang đứng trước nguy cơ mai một khi thế hệ trẻ ít ai muốn tiếp nối cuộc sống trên đồng cỏ rộng mênh mông.

Góc nhìn nhiếp ảnh: Từ quan sát tới tham gia

Khác với nhiều dự án chụp ảnh nhanh, Aerts chọn phương pháp trải dài theo thời gian: anh không chỉ đến chụp vài ngày rồi rời đi mà sống, làm việc và chia sẻ những khoảnh khắc thường nhật với puesteros. Chính sự hiện diện kéo dài này giúp anh có được những bức chân dung thâm trầm, những cảnh tư duy và những khoảnh khắc nội tâm hiếm thấy. Thông thường, trong nhiếp ảnh nhân văn/ tài liệu, sự bền bỉ này quyết định chất lượng và chiều sâu cảm xúc của bức ảnh.

Kỹ thuật chụp và ngôn ngữ hình ảnh

Trong Coirón, ta có thể nhận ra những lựa chọn kỹ thuật có chủ đích: khung hình tĩnh, ánh sáng tự nhiên, và khẩu độ mở vừa đủ để giữ độ sâu trường ảnh hợp lý giữa nhân vật và môi trường rộng lớn. Aerts thường tận dụng ánh sáng thời điểm hoàng hôn và bình minh (golden hour) để tạo sắc ấm cho da mặt và kết cấu. Anh cũng sử dụng composition theo tỉ lệ nhân vật–cảnh (environmental portraiture) để nhấn mạnh sự cô lập: puestero nhỏ bé giữa không gian bạt ngàn, hoặc các đường chân trời dài làm nổi bật yếu tố địa hình và thời tiết khắc nghiệt.

Bối cảnh xã hội: Magallanes đang thay đổi

Vùng Magallanes đang trải qua nhiều biến động về xã hội, văn hóa và kinh tế. Công nghiệp hoá, đô thị hoá và thay đổi cơ cấu lao động làm giảm sức hút của nghề chăn nuôi truyền thống. Thế hệ trẻ tìm kiếm công việc ổn định hơn ở thành phố hoặc chuyển sang những ngành nghề mới, dẫn tới sự thiếu hụt nhân lực và nguy cơ mất đi chuỗi truyền thống chăn nuôi. Những điều này khiến puesteros rơi vào lằn ranh giữa tiếp nhận đổi mới và cố gắng duy trì lối sống truyền thống.

Tác động nhân văn của việc ghi lại

Việc tài liệu hoá không chỉ ghi lại hình ảnh; nó còn đặt ra câu hỏi về giá trị, bảo tồn ký ức và quyền được nhìn thấy của những cộng đồng ít tiếng nói. Cuốn sách ảnh như Coirón đóng vai trò là tư liệu thị giác, giúp người xem từ nơi khác hiểu sâu hơn về đời sống puestero, đồng thời góp phần tạo ra hồ sơ văn hoá cho thế hệ tương lai.

Những thách thức khi làm dự án dài hạn

Dưới đây là một số khó khăn thường gặp và cách Aerts vượt qua, hữu ích cho bất kỳ nhiếp ảnh gia nào muốn theo đuổi dự án dài hơi:

• Tiếp cận và xây dựng lòng tin: Để có những khoảnh khắc đời thường chân thực, nhiếp ảnh gia phải dành thời gian sống cùng và tôn trọng quy tắc của cộng đồng. Tiếp cận cảm xúc yêu cầu lòng kiên nhẫn và lắng nghe.
• Điều kiện thời tiết và kỹ thuật: Magallanes có khí hậu khắc nghiệt (gió mạnh, nhiệt độ thấp), đòi hỏi bảo quản thiết bị, kiểm soát ẩm, và chuẩn bị ống kính chống sương mù. Lựa chọn ống kính lý tưởng thường là tiêu cự trung bình (35–50mm) cho chân dung môi trường, kết hợp tele ngắn (85–135mm) để tách chủ thể khỏi hậu cảnh khi cần.
• Quản lý ánh sáng tự nhiên: Không gian ngoài trời đòi hỏi nắm vững phơi sáng (exposure), theo dõi histogram, và hiểu cách ánh sáng phân bố trong ngày để tận dụng natural light tốt nhất.
• Đạo đức nhiếp ảnh: Tôn trọng quyền riêng tư, xin phép, giải thích mục đích dự án và chia sẻ kết quả với nhân vật là điều tối quan trọng để tránh khai thác.

Ảnh hưởng đến nhiếp ảnh gia: Sự thay đổi trong cách nhìn về cô đơn

Aerts thừa nhận dự án đã làm thay đổi nhận thức của anh về nỗi cô đơn. Tiếp xúc với những puesteros sống trong im lặng, chịu đựng và kiên trì, đã giúp anh nhận ra rằng nỗi sợ cô đơn mà anh mang theo có phần định hình con người anh hơn anh tưởng. Đó là minh chứng cho việc làm nghệ thuật lâu dài không chỉ thay đổi đối tượng ghi lại mà còn tác động sâu sắc lên chính người thực hiện.

Coirón — Cuốn sách và vai trò của xuất bản

Coirón của Pie Aerts sẽ được GOST Books xuất bản vào tháng Chín và hiện có thể đặt trước trên trang của nhà xuất bản. Một cuốn monograph chất lượng cao không chỉ trình bày hình ảnh mà còn kiểm soát in ấn (printing), giấy (paper stock), độ tương phản, và sequencing — tức cách sắp xếp các bức ảnh để dẫn dắt người xem qua mạch cảm xúc và câu chuyện. Sự đầu tư vào in ấn chuyên nghiệp giúp bảo tồn những hình ảnh này dưới dạng vật thể có giá trị lưu trữ lâu dài.

Ảnh/Chữ và quyền tác giả

Mọi hình ảnh trong cuốn sách đều thuộc bản quyền của Pie Aerts — điều quan trọng khi trưng bày hoặc mua ấn phẩm là tôn trọng bản quyền sáng tác. Các nhiếp ảnh gia tài liệu cần cân nhắc về consent (sự đồng ý), attribution (ghi nguồn) và quyền lợi của nhân vật trong các xuất bản.

Credits hình ảnh: Tất cả ảnh © Pie Aerts.

Phân tích kỹ thuật sâu hơn cho nhiếp ảnh gia tài liệu

Đối với đồng nghiệp đang muốn bắt đầu dự án tương tự, đây là một số lưu ý kỹ thuật chi tiết:

• Chuẩn bị bộ kit tối giản nhưng đa dụng: máy ảnh mirrorless hoặc DSLR thân thiện với thời tiết, một ống kính tiêu cự cố 35mm hoặc 50mm cho góc nhìn tự nhiên, một tele 85–135mm cho chân dung tách nền và một wide 24–28mm cho cảnh toàn cảnh.
• Kiểm soát dải động (dynamic range): Khi chụp trong điều kiện nắng gắt xen mây, hãy chụp ở RAW để giữ tối đa chi tiết vùng sáng và tối, sử dụng bracketing khi cần để ghép HDR nếu mục tiêu là giữ lại chi tiết bầu trời và tiền cảnh.
• Sử dụng chân máy khi chụp cảnh tối hoặc chụp phơi sáng lâu để bắt chi tiết trong ánh sáng yếu; nhưng trong nhiều khoảnh khắc đời thường, chụp cầm tay nhanh mới bắt được cảm xúc thực.
• Âm thanh và nhật ký: Ghi chú về hoàn cảnh khi chụp (thời gian, thời tiết, câu chuyện nhỏ) giúp khi biên tập ảnh và soạn chữ dẫn cho cuốn sách.

Phần hỏi đáp (FAQ)

Tôi có thể học được gì từ dự án của Pie Aerts?

Học cách kiên nhẫn, xây dựng lòng tin với nhân vật, ưu tiên ánh sáng tự nhiên và phát triển một ngôn ngữ hình ảnh nhất quán. Dự án dài hạn đòi hỏi cả kỹ thuật lẫn phẩm chất nhân văn.

Nên bắt đầu một dự án nhiếp ảnh tài liệu dài hạn như thế nào?

Bắt đầu bằng việc nghiên cứu vùng hoặc chủ đề, thiết lập mối quan hệ trước khi chụp, chuẩn bị tài chính và thời gian, và cam kết với quy tắc đạo đức (đồng ý, minh bạch mục đích, chia sẻ kết quả với cộng đồng). Hãy bắt đầu nhỏ, định kỳ lên kế hoạch quay lại, và ghi chép cẩn thận mọi tương tác.

Thiết bị nào phù hợp cho điều kiện khắc nghiệt như Magallanes?

Máy ảnh có khả năng chống ẩm, ống kính có lớp tráng chống sương mù, pin dự phòng (pin yếu trong thời tiết lạnh), túi chống thấm, và khăn lau ống kính. Đồng thời chuẩn bị backup dữ liệu: ổ cứng SSD di động, thẻ nhớ dự phòng và quy trình sao lưu thường xuyên.

Làm sao để trình bày một cuốn sách ảnh tốt?

Chú trọng sequencing (trình tự ảnh), chọn giấy phù hợp để tái tạo tông màu, cân nhắc kích thước khổ in, và kết hợp văn bản dẫn chuyện ngắn gọn nhưng sâu sắc để cung cấp bối cảnh. Hợp tác với nhà thiết kế sách và nhà in chuyên nghiệp là điều nên làm.

Kết luận và lời khuyên cho độc giả

Dự án của Pie Aerts với puesteros ở Chile là ví dụ điển hình về sức mạnh của nhiếp ảnh tài liệu dài hạn: nó không chỉ lưu giữ hình ảnh mà còn làm sáng các câu chuyện văn hoá, mối liên hệ giữa con người và vùng đất, và những thay đổi xã hội đang diễn ra. Đối với nhiếp ảnh gia, đây là lời nhắc rằng thời gian, sự kiên nhẫn và ý thức đạo đức là những công cụ quan trọng ngang hàng với ống kính và máy ảnh.

Nếu bạn quan tâm đến các thiết bị, khóa học hay in ấn để bắt đầu dự án nhiếp ảnh của riêng mình, ghé thăm dancamera.vn để tìm máy ảnh, ống kính, phụ kiện và các tài nguyên hữu ích cho nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp và bán chuyên ở Việt Nam. dancamera.vn còn có các dịch vụ tư vấn thiết bị và thông tin workshop mà bạn có thể tham khảo để chuẩn bị tốt cho các chuyến đi dài ngày.

PetaPixel ghi chú: một số bài viết có thể có liên kết tiếp thị; nếu bạn mua qua các đường liên kết đó, PetaPixel có thể nhận hoa hồng. Nếu bạn quan tâm sâu hơn tới cuốn sách Coirón, có thể đặt trước trên trang của GOST Books.

Coirón của Pie Aerts sẽ được GOST Books xuất bản vào tháng Chín và hiện có thể đặt trước tại đây.

Credits hình ảnh: Tất cả ảnh © Pie Aerts.