One photographer, one thousand portraits of contemporary Britain — Mark Lamb

One photographer, one thousand portraits of contemporary Britain

Khi bạn sử dụng liên kết DPReview để mua sản phẩm, trang có thể nhận hoa hồng.

“Con ngựa tượng trưng cho con ngựa được cưỡi bởi Hussein, cháu nội của Nhà Tiên tri Muhammad, người đã bị sát hại hơn 1400 năm trước và vẫn được tôn kính đến ngày nay. Đây là một ngày quan trọng trong lịch Hồi giáo – lễ diễu hành ‘Muharram Jaloos’.” Fuji X-H1 | Fuji 16mm F1.4 | F5.0 | 1/125 giây | ISO 200 Ảnh: Mark Lamb

Mark Lamb, được biết đến trên diễn đàn với biệt danh Dark Inventions, gửi bài giới thiệu về công việc chân dung của mình ngay trước khi một thử thách tự chụp (self-portrait) được công bố trong cộng đồng DPReview. Bài viết này tóm tắt dự án dài hơi của Mark — One Thousand Contemporary Portraits — một nỗ lực lưu giữ kho ảnh chân dung phong phú về đời sống đương đại ở nước Anh. Dưới đây là câu chuyện của Mark, những bức ảnh và phương pháp thực hành của ông.

“Một ảnh khác từ buổi tụ họp Whitby goth – một trong những người tham dự thường xuyên.” Sony a7R V | Sony 85mm F1.4 | F1.4 | 1/400 giây | ISO 400 Ảnh: Mark Lamb

Gặp gỡ nhiếp ảnh gia: Mark Lamb

Nơi cư trú: United Kingdom

Mark chia sẻ rằng nghề nhiếp ảnh đã đồng hành cùng ông hơn bốn mươi năm. Điều bắt đầu từ ghi lại con người và địa điểm dần trở thành một hành trình khám phá ký ức, bản sắc và dòng chảy thời gian. Ông luôn bị thu hút bởi chân dung bởi vì nó cho phép kết nối với nhiều tầng lớp xã hội, nhiều câu chuyện cá nhân khác nhau.

Dự án One Thousand Contemporary Portraits hướng tới xây dựng kho ảnh chân dung bao quát về nước Anh đương đại: từ cộng đồng đánh cá, cựu binh, đến các thành phần nghệ sĩ, người biểu diễn, những chiến dịch xã hội và cả những người bình thường có câu chuyện đáng kể mà ít khi được ghi chép lại.

Trang bị trong túi máy của Mark

Mark’s camera bag Ảnh: Mark Lamb

Máy ưa thích: Sony a7R V

Mark nhấn mạnh rằng máy ảnh ngày nay đôi khi đóng vai trò kém quan trọng hơn so với cuộc trò chuyện trước khi bấm máy. Bức ảnh thường là giai đoạn cuối cùng của một quá trình lâu dài: lắng nghe, hiểu và tạo sự tin tưởng.

• Danh sách ống kính thường dùng:
  • Sony FE 24mm F1.4 GM — cho góc rộng, chân dung môi trường (environmental portrait).
  • Sony FE 35mm F1.4 GM — tiêu cự linh hoạt, phù hợp chụp nêu câu chuyện bối cảnh cùng chủ thể.
  • Sony FE 50mm F1.2 GM — tiêu chuẩn cho chân dung cổ điển với bokeh mượt.
  • Sony FE 85mm F1.4 GM — tiêu sắc nét cho chân dung đầu và bán thân, nén phông nền đẹp.
  • Sony FE 135mm F1.8 GM — tiêu cự tele ngắn giúp tách chủ thể khỏi hậu cảnh, tạo chân dung tròn đầy.
  • Với Olympus PEN-F (APS-C) Mark sử dụng 12mm và 17mm (tương đương 24mm và 35mm trên full-frame) cho các tình huống cần nhẹ nhàng và di động.

• Thiết bị hỗ trợ: Một tấm phản sáng gấp màu bạc/trắng (foldable bounce board) và, khi dùng PEN-F, đèn flash rời gọn nhẹ. Ngoài thiết bị hình ảnh, Mark luôn mang theo sổ tay và bút để ghi chép nhanh, cùng danh thiếp có thông tin liên hệ và ví dụ tác phẩm — dụng cụ hữu ích khi xây dựng mối quan hệ với người chụp.
• Túi máy: Hai túi Peak Design Everyday Sling (10L và một chiếc sling khác). Mark thích sling vì kích thước giới hạn khiến ông không bị cám dỗ mang quá nhiều đồ, đồng thời chống nước tốt để bảo vệ máy khi trời ẩm ướt. Với sling 10L, ông có thể để một thân a7R V gắn 50mm và một thân khác gắn 135mm; nếu mang thêm thân thứ ba kèm góc rộng, sẽ treo trên QD sling ngoài túi.

“Con thỏ quý giá của cô bé ban đầu được giấu, nhưng một bà mẹ hợp tác đã đàm phán để nó xuất hiện. Whitby Goth Gathering.” Sony a7R V | Sigma 65mm F2 | F2 | 1/3200 giây | ISO 200 Ảnh: Mark Lamb

Phong cách chụp và triết lý

Mark tự nhận là nhiếp ảnh gia chuyên chụp chân dung. Điều ông chú ý là người ta mang theo dấu vết cuộc đời trên gương mặt, trang phục, bối cảnh và lịch sử cá nhân. Nhiều bức ảnh của ông chụp ở bắc nước Anh, đặc biệt quanh Scarborough và Whitby — nơi có nền văn hóa địa phương mạnh mẽ và nhiều lễ hội dân gian, hội nhóm có tính bản sắc cao như Whitby Goth Weekend.

“Mục tiêu của tôi luôn giống nhau: tạo ra những bức chân dung trung thực, đồng cảm và tôn trọng.”

Mark dành thời gian xây dựng mối quan hệ với cộng đồng: quay lại nhiều lần, tham gia các sự kiện, trò chuyện và lắng nghe. Cách tiếp cận này khiến người được chụp cảm thấy an toàn, và khi sự phòng bị giảm đi, những khoảnh khắc thật hơn thường xuất hiện.

“Beamish, gần thành phố Durham ở miền bắc nước Anh.” Sony a7R V | Sony 24mm F1.4 | F2.8 | 1/250 giây | ISO 2500 Ảnh: Mark Lamb

Sự thay đổi theo thời gian trong nhiếp ảnh của Mark

Qua nhiều năm, Mark đã tinh giản bộ kit để chỉ giữ lại những gì thiết yếu; đây là xu hướng phổ biến của nhiều nhiếp ảnh gia lão luyện: ưu tiên di động, giảm thừa thãi. Ông cũng miêu tả bản thân kiên nhẫn hơn, đầu tư nhiều thời gian để tương tác với người mẫu, để họ kể câu chuyện của mình bằng ngôn ngữ cơ thể và ánh mắt.

Với việc tích cực chia sẻ tác phẩm ra công chúng thay vì để chúng nằm im trên ổ cứng, Mark đã đạt được những bước tiến quan trọng: một bức chân dung của vợ ông được tuyển chọn vào Taylor Wessing Portrait Prize và trưng bày tại National Portrait Gallery ở London, cùng nhiều triển lãm và bài báo chuyên ngành khác.

“Vợ và chú chó của tôi, Enid và Molly. Tác phẩm mang tựa ‘Precious Things in the Stream of Time’ được trưng bày tại National Portrait Gallery ở London.” Leica Q2 Monochrom | Summilux F1.7 28mm ASPH | ISO 200 Ảnh: Mark Lamb

Địa điểm yêu thích để chụp

Whitby Goth Weekend là một trong những điểm tới thường xuyên của Mark — một lễ hội hai lần mỗi năm thu hút người thuộc phong cách Goth từ khắp nơi. Ngoài ra, ông cũng tới các hội chợ ngựa của cộng đồng du mục (gypsy horse fairs), các lễ diễu hành tôn giáo, hoạt động biểu diễn nghệ thuật, và nhiều sự kiện văn hóa nơi người ta trình diễn bản thân một cách có chủ đích.

Trong quá khứ Mark từng đi vòng quanh thế giới hơn 170 quốc gia, nhưng hiện tại ông hài lòng với việc tìm kiếm nhân vật ngay trong nước Anh. Ông thấy rằng việc quay lại cùng một cộng đồng nhiều lần giúp xây dựng lòng tin và khai thác chiều sâu trong chân dung.

“Joan lúc 93 tuổi khi chụp bức chân dung này. Bà vừa chạy để bắt xe buýt (!!) và suýt trễ. May mắn là sau đó bà có nhiều thời gian cho một buổi chụp.” Sony a7R IVa | Sony 50mm F1.2 | F1.2 | 1/640 giây | ISO 100 Ảnh: Mark Lamb

Liệu có tồn tại ‘bức chân dung hoàn hảo’?

Mark nói: bức chân dung hoàn hảo thường xảy ra sau khi phần chụp được lên kế hoạch kết thúc — khi người được chụp buông bỏ vai diễn, buông phòng bị. Lúc đó sự thể hiện thật hơn xuất hiện. Ông dành sự chú ý lớn đến lời nói, ngôn ngữ cơ thể và khoảnh khắc im lặng. Các quyết định kỹ thuật (khẩu độ, tiêu cự, tốc độ màn trập, ánh sáng) quan trọng, nhưng phần then chốt nằm ở việc tạo ra môi trường khiến con người cảm thấy an toàn để bộc lộ bản thân.

“Bức chân dung hoàn hảo thường đến khi buổi chụp tưởng đã kết thúc.”

Lời khuyên của Mark cho người mới: “Hãy chụp những gì bạn biết, đừng cố gắng chụp theo cái bạn muốn được người khác thấy rằng bạn đang chụp.” Với Mark, dự án một nghìn chân dung là cách ông nắm giữ một phần ký ức xã hội, khám phá tuổi tác, ký ức và bản dạng.

Quy trình làm việc — từ gặp gỡ tới ấn bản cuối

• Tiếp cận và xây dựng niềm tin: Mark luôn bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện ngắn, giải thích ý định và lắng nghe câu chuyện người đó muốn chia sẻ.
• Thiết lập ánh sáng: Ở ngoài trời Mark tận dụng ánh sáng tự nhiên kết hợp tấm phản sáng để làm mềm bóng; trong môi trường chật hẹp ông ưu tiên ánh sáng hòa trộn, tránh flash trực tiếp gây mất tự nhiên.
• Chọn tiêu cự và khoảng cách: Đối với chân dung đầu (headshot) Mark dùng 85mm hoặc 135mm để có nén phối cảnh đẹp; với chân dung môi trường dùng 24–35mm để kể câu chuyện bối cảnh.
• Khẩu độ và độ nét: Ông thường mở khẩu lớn cho bokeh mượt nhưng vẫn chú ý giữ nét ở mắt — quyết định kỹ thuật cân bằng giữa nền và chi tiết khuôn mặt.
• Hậu kỳ: Mark xử lý nhẹ nhàng, ưu tiên tông màu trung tính, khôi phục chi tiết da vừa đủ để giữ tính nhân văn. Ông tránh chỉnh sửa quá tay làm mất cá tính người mẫu.

Vấn đề đạo đức và tôn trọng khi chụp chân dung

Chụp chân dung không chỉ là nhiệm vụ thẩm mỹ mà còn mang trách nhiệm đạo đức. Mark luôn xin phép, giải thích mục đích sử dụng ảnh và tôn trọng từ chối. Khi làm việc với các cộng đồng dễ tổn thương hoặc các nghi lễ tôn giáo, ông tìm hiểu trước và tuân thủ các quy tắc văn hóa, tránh can thiệp gây tổn thương hay phỉ báng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Mark thường chụp ở chế độ nào — RAW hay JPEG?

Ông ưu tiên chụp RAW để tối đa dữ liệu cho hậu kỳ — điều này rất hữu ích khi xử lý tông da và điều chỉnh phơi sáng ở ảnh chân dung.

2. Làm sao để tạo sự thoải mái cho người mẫu lạ?

Bắt đầu bằng cuộc trò chuyện chân thành, hỏi về sở thích và sợ hãi, để họ biết bạn không chỉ muốn một bức ảnh đẹp mà còn tôn trọng con người họ. Thời gian và kiên nhẫn là chìa khóa.

3. Mark dùng ánh sáng tự nhiên hay flash nhiều hơn?

Ưu tiên ánh sáng tự nhiên, sử dụng tấm phản sáng để kiểm soát bóng. Flash chỉ dùng khi cần hoặc để tạo hiệu ứng nhất định, và thường tránh flash trực tiếp quá mạnh.

4. Tôi nên bắt đầu với ống kính nào để chụp chân dung?

Cho người mới: 50mm là lựa chọn linh hoạt, 85mm tốt cho chân dung đầu; nếu muốn chụp môi trường thì 24–35mm phù hợp.

5. Làm thế nào để lưu trữ và tổ chức dự án dài hạn như một nghìn chân dung?

Sử dụng hệ thống đặt tên file chuẩn, metadata (thẻ IPTC) để lưu thông tin về người mẫu, nơi chụp, ngày tháng và tình huống. Sao lưu nhiều lớp (local + cloud) để phòng tránh mất mát.

Kết luận và nguồn tham khảo

Dự án One Thousand Contemporary Portraits của Mark Lamb là ví dụ điển hình cho cách chân dung có thể ghi lại những lớp ký ức xã hội, cá nhân và văn hóa. Từ kỹ thuật tới đạo đức và cách xây dựng mối quan hệ với người chụp, Mark cho thấy chân dung là công việc lâu dài đòi hỏi kiên nhẫn, tôn trọng và khả năng lắng nghe.

Nếu bạn đang tìm thiết bị để bắt đầu hoặc nâng cấp bộ kit chụp chân dung, hãy tham khảo các sản phẩm, ống kính và phụ kiện phù hợp tại dancamera.vn — nơi cung cấp nhiều lựa chọn máy ảnh mirrorless, ống kính chân dung và phụ kiện hỗ trợ chuyên nghiệp. Truy cập dancamera.vn để xem đánh giá, so sánh và mua sắm an tâm.

Mark rất hoan nghênh thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm — bạn có thể tham gia các diễn đàn nhiếp ảnh, câu lạc bộ địa phương hoặc theo dõi trang cá nhân của ông để xem thêm tác phẩm. Cảm ơn Mark vì đã chia sẻ hành trình và những bức chân dung đầy cảm xúc.

Ghi chú biên tập: Bài viết này nằm trong loạt ‘What’s in your bag?’ giới thiệu thành viên cộng đồng DPReview, trang bị và tác phẩm của họ. Bạn muốn được xuất hiện trong một kỳ tới? Gửi câu chuyện và ảnh của bạn theo biểu mẫu trực tuyến; nếu được chọn, chúng tôi sẽ liên hệ để triển khai bài viết.

Muốn mua ống kính tương tự như Mark sử dụng hoặc cần tư vấn thiết bị chụp chân dung? Truy cập dancamera.vn để được hỗ trợ chi tiết và nhiều chương trình ưu đãi.