Nguồn gốc ảnh Backrooms: Bức ảnh đã sinh ra hiện tượng mạng

Nguồn gốc đơn giản của một hiện tượng phức tạp

Bộ phim Backrooms đã trở thành một hiện tượng phòng vé mùa hè này, thu về hơn 330 triệu đô la trên toàn cầu. Căn bệnh sợ hãi bắt nguồn từ văn hóa mạng và creepypasta ấy lại có một khởi đầu rất đời thường: một bức ảnh đơn lẻ chụp bằng máy ảnh Sony Cyber shot vào năm 2002. Trong bài viết này chúng ta sẽ lần theo dấu vết bức ảnh gốc, phân tích vì sao nó gây ám ảnh, và xem ảnh hưởng của thẩm mỹ liminal spaces đối với nhiếp ảnh hiện đại

Ghi chú quan trọng Không tiết lộ nội dung quan trọng của phim Backrooms trong bài viết này

Lộ trình từ một bức ảnh vô danh đến biểu tượng mạng

Bức ảnh với tông vàng nhạt, một căn phòng không cửa sổ với đèn huỳnh quang trên trần, lần đầu tiên xuất hiện trên diễn đàn 4chan vào năm 2011, nơi nhiều người cho rằng đó là một hình ảnh phiền muộn và gây cảm giác bất an. Nhiều năm sau đó, vào năm 2019, bức ảnh lại xuất hiện trong một chủ đề khác, được yêu cầu đăng tải những hình ảnh khiến người xem cảm thấy sai lệch. Lần này, một người dùng ẩn danh đã gắn cho bức ảnh một cái tên cụ thể và đặt nền tảng cho khái niệm Backrooms

Hành trình thực sự của ảnh tiếp tục được làm sáng tỏ khi một cộng đồng dành riêng cho Backrooms trên Discord phát hiện trang lưu trữ chứa bức ảnh từ tháng 3 năm 2003. Theo ghi chép và các nguồn tham chiếu, bức ảnh được chụp trong một cửa hàng đồ nội thất ở Oshkosh, tiểu bang Wisconsin, trong quá trình sửa chữa sau khi cửa hàng bị hư hỏng do nước. Tòa nhà sau đó được thuê bởi Hobbytown và ảnh gốc được đăng trên blog của cửa hàng với tên tập tin gốc Dsc00161.jpg

Vì sao một bức ảnh bình thường lại có sức lan tỏa như vậy?

Để hiểu được sức mạnh của ảnh Backrooms, cần phân tích cả yếu tố hình ảnh lẫn yếu tố văn hóa

Yếu tố thẩm mỹ và kỹ thuật trong ảnh

Bức ảnh sở hữu nhiều đặc điểm điển hình của liminal spaces những không gian chuyển tiếp như hành lang, phòng chờ, hành lang trung tâm thương mại khi không có người. Những yếu tố này bao gồm mặt bằng trần thả với tấm trần và đèn huỳnh quang, ánh sáng phẳng và đều, tông vàng nhẹ do cân bằng trắng hoặc ánh sáng huỳnh quang, cùng với sự vắng mặt của con người và vật dụng cá nhân. Về mặt nhiếp ảnh, những đặc điểm đó tạo ra cảm giác xa lạ vì thiếu dấu hiệu nhân chứng về thời gian và hoạt động

Về mặt kỹ thuật, máy ảnh point and shoot đầu những năm 2000 như Sony Cyber shot có cảm biến nhỏ, dải tương phản hạn chế và cân bằng trắng tự động chưa tinh tế. Kết quả thường là màu sắc hơi dịch về phía vàng ấm khi chụp trong ánh sáng huỳnh quang và bệt chi tiết trong vùng tối hoặc vùng sáng. Những khiếm khuyết này vô tình tạo ra cảm giác lỗi thời và giả lập một ký ức nghe mơ hồ hơn là hiện tại rõ ràng

Yếu tố tâm lý và văn hóa

Từ góc độ tâm lý, liminal spaces khai thác cảm giác bất an khi nhìn thấy một không gian quen thuộc nhưng thiếu vắng dấu hiệu thời gian và con người. Não bộ cần các manh mối để xác định ngữ cảnh. Khi các manh mối đó bị lấy đi, thay vào đó là ánh sáng nhợt nhạt, tông màu đơn điệu và bố cục trống trải, cảm giác không ổn định và ám ảnh xuất hiện

Văn hóa mạng cũng đóng vai trò then chốt. Các diễn đàn như 4chan là mảnh đất cho những ý tưởng ngắn gọn, dễ nhân rộng. Khi bức ảnh được đặt tên và kể một câu chuyện ngắn gọn về tính bất thường, cộng đồng mạng đã tiếp tay để mở rộng câu chuyện thành creepypasta, rồi thành các video công phu, trò chơi và cuối cùng là tác phẩm điện ảnh

Backrooms chuyển mình thành truyền thuyết số và điện ảnh

Sau khi trở thành nội dung lan truyền, Backrooms được nhiều người sáng tạo khai thác theo phong cách truyền miệng kỹ thuật số. Đáng chú ý nhất là hành trình của đạo diễn trẻ Kane Parsons, người từng nổi tiếng qua chuỗi video ngắn khám phá Backrooms. Vào năm 2022 Parsons đã tung ra một series 24 tập được trình bày như một cuộn băng VHS tìm thấy, kể về một cameraman vô tình sa vào Backrooms và gặp một thực thể đáng sợ. Parsons sử dụng phần mềm 3D Blender và Adobe After Effects để dựng môi trường và mất khoảng một tháng để hoàn thiện phiên bản đầu tiên của không gian ảo

Quyền phát hành sau đó về tay hãng A24, và bộ phim được sản xuất với sự tham gia diễn xuất của Chiwetel Ejiofor trong vai nhân vật chính Clark. Khán giả yêu thích sự pha trộn giữa kinh dị tâm lý, thẩm mỹ liminal và phong cách kể chuyện found footage. Nhưng tất cả những điều đó bắt đầu từ bức ảnh đơn sơ kia

Ảnh Backrooms và thẩm mỹ liminal spaces trong nhiếp ảnh

Liminal spaces không phải phát kiến mới trong nhiếp ảnh. Những nhà làm phim và nhiếp ảnh gia từng khai thác các không gian trung gian để tạo bầu không khí đặc trưng. Stanley Kubrick đã sử dụng các không gian trống trong The Shining để gia tăng sự cô độc, còn David Lynch và học trò Gregory Crewdson nổi tiếng với các khung hình dàn dựng khiến ngoại ô trở nên điện ảnh và bất an

Trong nhiếp ảnh đương đại, các nghệ sĩ như Todd Hido chụp những ngoại ô vào lúc hoàng hôn, sử dụng ánh sáng nhân tạo và bố cục để biến các ngôi nhà bình thường thành khung hình điện ảnh. Những nhà nhiếp ảnh đô thị cũng khai thác các khu công nghiệp bỏ hoang, hành lang rỗng, bãi đỗ xe và không gian tạm thời để tìm vẻ cô quạnh tương tự

Từ đây, liminal spaces triển khai phổ cập trên mạng xã hội hashtag #liminalspaces chỉ riêng trên nền tảng TikTok đã đạt đến hàng chục triệu lượt xem, biến thẩm mỹ này thành một xu hướng trực quan đại chúng

Làm thế nào để một nhiếp ảnh gia tái tạo cảm giác Backrooms

Nếu bạn là nhiếp ảnh gia muốn thử nghiệm thẩm mỹ liminal spaces, đây là một số gợi ý kỹ thuật và sáng tạo dựa trên nguyên lý của bức ảnh gốc

Chọn địa điểm

• Tìm những không gian chuyển tiếp hành lang, phòng chờ, khu vực hành chính trống, tòa nhà văn phòng đóng cửa hoặc khu mua sắm vắng người.
• Ưu tiên các không gian có trần thả, tấm trần, đèn huỳnh quang hoặc troffer để tạo ánh sáng phẳng.

Ánh sáng và cân bằng màu

• Sử dụng ánh sáng sẵn có để giữ tính chân thực. Đèn huỳnh quang và bóng đèn ấm có thể tạo tông màu vàng hoặc lạ, giúp tăng cảm giác lỗi thời.
• Thử cân bằng trắng thủ công để quyết định có giữ tông vàng hay làm trung tính. Thường tông hơi ấm sẽ gợi liminality hơn.

Thiết lập máy ảnh

• Sử dụng khẩu trung bình để sâu trường ảnh cao và mọi thứ đều nét ví dụ f8 đến f16 khi bạn muốn sâu nét hoàn toàn.
• Chọn tiêu cự từ góc rộng nhẹ đến tiêu chuẩn khoảng 24 50mm trên full frame để vừa đủ bao quát không gian mà không bị biến dạng quá mức.
• ISO thấp nhằm hạn chế nhiễu nhưng nếu ánh sáng quá yếu bạn có thể tăng ISO và giữ tiếng nhiễu như một yếu tố phong cách.
• Dùng tripod nếu cần phơi sáng dài để có hình sắc nét, nhất là khi chụp ban đêm hoặc ánh sáng yếu.

Bố cục và phong cách

• Ưu tiên trung tâm hoặc quy tắc một phần ba cho độ căng thẳng thị giác. Khe mở, hành lang hay cửa sổ có thể tạo điểm dẫn mắt.
• Sử dụng không gian âm để tăng cảm giác trống trải.
• Hạn chế nhân vật con người trong khung hình để giữ cảm giác vô nhân.

Tác động xã hội và văn hóa của một bức ảnh

Bức ảnh Backrooms là một ví dụ điển hình cho thấy một tấm ảnh có thể phát triển vượt ra khỏi phạm vi nhiếp ảnh đơn thuần để trở thành một mảnh văn hóa mạng. Từ diễn đàn, bức ảnh truyền cảm hứng cho hàng loạt sáng tạo fan art, video, trò chơi, và cuối cùng là tác phẩm điện ảnh. Quá trình này cho thấy mạng xã hội không chỉ phân phối hình ảnh mà còn tái tạo và thêm ý nghĩa cho chúng

Các lưu ý về bản quyền và đạo đức khi tái tạo không gian liminal

Khi chụp trong các tòa nhà tư nhân hoặc không gian đóng cửa, luôn xin phép chủ sở hữu. Tôn trọng quyền riêng tư và an toàn nhiều địa điểm vắng có thể tiềm ẩn nguy hiểm vật lý. Ngoài ra, khi tái sử dụng hay chỉnh sửa ảnh được tìm thấy trên mạng, cần cân nhắc vấn đề bản quyền và nguồn gốc để tránh vi phạm

FAQ những câu hỏi thường gặp về ảnh Backrooms và liminal spaces

Backrooms xuất phát từ đâu

Backrooms khởi nguồn từ một bức ảnh được đăng tải trên 4chan và sau đó được đặt tên và phát triển qua các chuỗi nội dung creepypasta trên internet. Nguồn gốc địa lý của ảnh là một cửa hàng đồ nội thất ở Oshkosh, Wisconsin, chụp trong lúc sửa chữa

Bức ảnh gốc chụp bằng máy gì

Bức ảnh được chụp bằng một máy ảnh Sony Cyber shot đời đầu, thuộc nhóm máy compact point and shoot phổ biến vào đầu thập niên 2000. Máy có cảm biến nhỏ và thuật toán cân bằng trắng chưa hoàn thiện so với tiêu chuẩn ngày nay, góp phần tạo tông màu và cảm giác đặc thù

Tại sao ảnh này lại khiến người ta sợ

Ảnh khai thác cảm giác liminality không gian quen thuộc nhưng trống rỗng. Thiếu manh mối thời gian và con người khiến não cảm thấy thiếu an toàn, kích hoạt phản ứng bất an. Bên cạnh đó, phong cách hình ảnh gợi ký ức lỗi thời, tăng tính ma mị

Liminal spaces có phải là một phong trào nhiếp ảnh không

Nó là một xu hướng trong nhiếp ảnh và văn hóa trực quan, không hẳn là một trường phái chính thống nhưng đã được nhiều nhiếp ảnh gia và nhà làm phim áp dụng để tạo cảm xúc và bầu không khí

Kết luận và lời mời tới cộng đồng nhiếp ảnh

Từ một bức ảnh chụp trong lúc sửa chữa một cửa hàng đồ nội thất đến một hiện tượng văn hóa mạng và màn ảnh rộng, câu chuyện của ảnh Backrooms minh họa sức mạnh của hình ảnh trong kỷ nguyên số. Đối với nhiếp ảnh gia, liminal spaces là một kho tàng ý tưởng để thử nghiệm về ánh sáng, bố cục và cảm xúc

Nếu bạn quan tâm tới kỹ thuật chụp, đánh giá máy ảnh hoặc muốn học cách tạo hiệu ứng ánh sáng và màu sắc giống Backrooms, hãy truy cập dancamera.vn để đọc thêm bài hướng dẫn, review thiết bị và mẹo thực hành. Tham gia cộng đồng để chia sẻ hình ảnh và học hỏi từ những nhiếp ảnh gia khác

Gợi ý đọc thêm và tài liệu tham khảo

Để tìm hiểu sâu hơn, bạn có thể đọc các bài phân tích về creepypasta và liminal spaces, các bài phỏng vấn với tác giả video Backrooms, cũng như các bài viết phân tích ảnh gốc và cách mạng nội dung lan tỏa trên mạng xã hội

Hết