Ảnh wingsuit xuyên nhật thực của Red Bull: Hậu trường 9 tháng chuẩn bị

Inside Red Bull’s High-Flying Eclipse Photo — Hậu trường bức ảnh wingsuit xuyên nhật thực toàn phần sau 9 tháng chuẩn bị

Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với PetaPixel, nhiếp ảnh gia Noah Wetzel mô tả chi tiết cách anh cùng vận động viên Red Bull Air Force Mike Brewer mất chín tháng để chuẩn bị nhằm chụp một cú bay wingsuit xuyên qua vành nhật thực toàn phần. Bức ảnh cuối cùng được ghi lại ở Tây Ban Nha, trong 84 giây hiếm hoi của thời khắc toàn phần (totality). Wetzel làm việc từ khoảng cách gần một dặm (khoảng 1.400 mét), dùng Canon EOS R5 II, ống kính Canon RF 600mm f/4, hệ thống đèn flash kích hoạt từ xa và hàng loạt tính toán khiến gần như không còn chỗ cho sai sót để nắm bắt khoảnh khắc một đời người.

Hình ảnh cho thấy Brewer lao qua vòng sáng của totality với tốc độ khoảng 150 mph (~241 km/h), cơ thể anh như được đóng băng trên nền bầu trời tối. Dường như là một khoảnh khắc tình cờ, nhưng thực tế gần như mọi yếu tố đều được thiết kế, tính toán và thử nghiệm từ lâu trước khi nhật thực xuất hiện.

Wetzel phải xác định chính xác nhật thực sẽ ở vị trí nào trên chân trời, vận động viên sẽ bay qua đâu, anh cần chừa bao nhiêu không gian trong khung hình, làm sao để chiếu sáng họ từ cách 1.400 mét, và cách đóng băng chuyển động trong gần như bóng tối hoàn toàn. Dù đã lập kế hoạch nhiều tháng, cuối cùng anh chỉ có vài phần trăm giây để bấm máy.

Lộ trình dự án: Từ ý tưởng đến thực hiện — kế hoạch gần như bất khả thi

Dự án bắt đầu từ một ý tưởng đã từng khó khăn: Wetzel từng chụp một vận động viên đạp xe núi trong nhật thực toàn phần năm 2017, bức ảnh đó đoạt giải trong cuộc thi Red Bull Illume. Lần này, họ muốn nâng tầm: thay người đi xe bằng một flyer wingsuit, tăng tốc độ, đồng thời chụp từ xa hơn nhiều — khoảng 1.400 mét so với subjec t.

Bay wingsuit đồng nghĩa với vận tốc lớn (Wetzel ước tính ~150 mph), trong khi thời gian totality chỉ kéo dài 84 giây — giới hạn cực kỳ nghiêm ngặt. Wetzel và Brewer mất chín tháng để giải quyết các biến số, trải qua bốn buổi thử nghiệm. Một lần thử thậm chí diễn ra trước lúc bình minh ở Moab, Utah: đội phải vượt sông bằng bè, mang hàng trăm pound thiết bị lên núi trong đêm.

Vị trí thực tế ở Tây Ban Nha tiếp tục nảy sinh biến số: phần mềm và tính toán có thể giúp xác định điểm lý thuyết nhưng thực tế hiện trường mới quyết định được các vấn đề như cây cối chắn tầm, địa hình, hoặc gió. Wetzel mô tả: “Tôi có một vị trí tính trước hàng tháng trước khi tới hiện trường, nhưng tôi lo lắng cây cối chắn tầm hay các yếu tố khác. Dù dùng phần mềm và tính tay, vẫn phải dựa vào điều kiện thực tế. Thật tàn khốc.”

Vận động viên Red Bull người Tây Ban Nha Dani Román hỗ trợ Wetzel và Brewer hiểu rõ địa hình, tham gia cả một lượt bay thử ngay trong ngày diễn ra nhật thực để kiểm tra đường bay.

Tại sao chọn 600mm thay vì 840mm hay 1200mm?

Wetzel ban đầu dự tính dùng tiêu cự rất dài — 840mm hoặc 1200mm — để có bố cục chặt và làm nổi mối quan hệ giữa vận động viên và vòng nhật thực. Tuy nhiên, tiêu cự quá dài cũng khiến sai số vị trí nhỏ nhất trở nên thảm họa. Cuối cùng Wetzel chọn Canon RF 600mm f/4 gắn trên Canon EOS R5 II.

Lý do: 600mm cho phép “breathing room” (khoảng an toàn) theo chiều dọc và ngang khi định vị vòng nhật thực trong khung; đồng thời, không dùng teleconverter giúp ánh sáng vào ống kính nhiều hơn và độ nét tổng thể tốt hơn. Ngoài ra, với 600mm anh vẫn còn khả năng theo dõi một flyer hầu như không nhìn thấy — điều cực kỳ quan trọng khi vận động viên chỉ trang bị một đèn xe đạp nhỏ để nhận diện.

Với tiêu cự càng dài, áp lực lên nhiếp ảnh gia càng lớn: phải bấm đúng hai lần burst trong bóng tối gần như tuyệt đối, với một vận động viên bay ~150 mph mà gần như không thể nhìn rõ. 600mm cho phép tăng cơ hội thành công khi vẫn giữ được cảm giác mạnh mẽ của ảnh.

Xây dựng hệ thống chiếu sáng: Giải quyết bài toán đóng băng chuyển động

Vấn đề cốt lõi: vận tốc quá lớn để chỉ dựa vào tốc độ màn trập (shutter speed) mà đóng băng hoàn toàn. Giải pháp của Wetzel là dùng flash công suất cao, đặt rải dọc đường bay để chiếu sáng vùng mà vận động viên sẽ xuyên qua.

Anh dùng bốn đèn flash không dây: ba Godox AD1200 Pro và một Godox AD360 II+ C. Các đèn này được giấu dọc theo chân trời trong vùng bay và được sắp xếp để vùng chiếu sáng chồng lên nhau, đảm bảo mọi vị trí tiềm năng đều được phủ đủ ánh sáng khi vận động viên lao qua.

“Về cơ bản tôi cố gắng chiếu sáng đều vùng trời nơi họ sẽ bay. Khi đặt flash tôi muốn các tia sáng chồng lên nhau để mọi không gian đều được phủ ánh sáng, nhưng vùng chính là nơi họ sẽ đi qua là ưu tiên số một,” Wetzel giải thích.

Flash được đặt để chiếu sáng từng phần cơ thể vận động viên khi họ di chuyển: một flash ở bên trái khán giả (lookers left), một flash ngay sau điểm chính, và một flash 1200W ở bên phải để tăng khả năng đóng băng từ trước ra sau. Các PocketWizard Plus IIIe receivers được đặt trên chân đèn dọc chân trời và nối dây cứng vào flash bằng cáp phụ trợ 30–60 mét để đảm bảo tín hiệu nhận từ khoảng cách xa.

Flash được set ở 1/8 công suất — một thỏa hiệp giữa cần đủ sáng để vượt qua ánh sáng còn lại của nhật thực và giữ thời lượng flash đủ ngắn để đóng băng chuyển động. Ở 1/8 công suất, thời lượng flash của AD1200 Pro cho phép đóng băng ở khoảng 1/2500s, đủ để chuyển động của vận động viên (~61 m/s) chỉ dịch chuyển khoảng 2,5 cm trong thời gian flash — không đáng kể với khoảng cách 1.400 m.

Chi tiết kỹ thuật hệ thống kích hoạt

PocketWizard Plus Ve làm transmitter đặt trên máy chính, gửi tín hiệu tới kênh 2 của PocketWizard Plus IIIe trên các chân đèn. Các receiver được nối dây tới flash bằng cáp dài 100–200 ft (khoảng 30–60 m). Mục tiêu là giữ flash ẩn khỏi khung hình nhưng vẫn nhận được tín hiệu từ xa.

Đặt flash 1/8 công suất còn có lợi thế khác: AD1200 Pro có thể chớp hai lần liên tiếp khi dùng ngàm cơ (mechanical shutter) 12fps của R5 II, nên Wetzel có hai khung hình tiềm năng mỗi lần bấm burst — tăng cơ hội bắt trúng khoảnh khắc.

Tốc độ màn trập không phải thứ đóng băng chuyển động — đó là flash

Đây là chi tiết kỹ thuật quan trọng nhất. Wetzel sử dụng 1/200s làm tốc độ màn trập, nhưng tốc độ này không đủ để đóng băng một vận động viên bay ~61 m/s. Thay vào đó, thời lượng rất ngắn của flash (flash duration) mới làm nhiệm vụ chính.

“Thời lượng flash chính là thứ đóng băng chuyển động của vận động viên 150mph, chứ không phải tốc độ màn trập. Vì thế tôi muốn giữ thời lượng flash ở mức không hơn 1/2500s (tương đương ở công suất 1/8). Ở vận tốc ~200 ft/s, với thời lượng flash 1/2500s, vận động viên chỉ di chuyển khoảng 1 inch (~2,5 cm) trong lúc flash sáng — chấp nhận được ở 1.400 m,” Wetzel nói.

Thiết lập cuối cùng cho máy chính: 1/200s, ISO 2500, f/4 với flash 1/8. Tốc độ 1/200s giúp kiểm soát chuyển động nền (ambient) và rung máy, trong khi flash quyết định chi tiết chuyển động.

Wetzel cũng giải thích rằng anh chọn ISO 2500 ở phút cuối: anh đã có kịch bản dự đoán ISO ~1600, nhưng khi vào totality thấy trời tối hơn dự kiến, anh tăng ISO để đảm bảo phơi sáng hợp lý mà không thay đổi công suất flash (không thể chỉnh lúc đã vào totality). Việc có thể bắn hai khung liên tiếp nhờ 1/8 công suất là một phương án phòng hộ hữu ích.

Hệ thống kích hoạt phải hoạt động từ 1.400 mét

Wetzel từng thử nghiệm các hệ thống phức tạp hơn ở các buổi thử: một camera phụ xa nửa dặm, nhiều kênh PocketWizard để tránh chập chờn giữa các hệ thống. Nhưng ở Tây Ban Nha anh cố gắng đơn giản hóa để giảm các điểm thất bại.

Transmitter PocketWizard Plus Ve trên máy chính kích hoạt kênh 2, gửi tới receiver gắn trên chân đèn kết nối tới bốn flash ẩn. Mục tiêu: giảm tối đa các điểm có thể hỏng trong khi vẫn duy trì tín hiệu không dây tầm xa.

Cần có một góc dự phòng: nhiếp ảnh gia Dane Cronin bố trí gần pylon của Red Bull với Canon EOS R5, hai Godox 600B và thiết lập dự phòng nếu góc chính thất bại. Máy dự phòng set ISO 1250, 1/25s, f/3.2, cho phép dùng rear-curtain sync để tạo hiệu ứng mờ nền đằng sau vận động viên, giúp mô tả chuyển động một cách trực quan hơn so với shot chính không thể dùng rear-curtain do giới hạn khoảng cách phát tín hiệu.

Khi tính toán gặp thực tế: căn chỉnh trong phút chót

Dù lập trình sẵn hàng tháng, vào 10 phút trước totality Wetzel nhận ra chỉ có cách nhìn trực tiếp về Mặt Trời mới cho anh biết nhật thực sẽ nằm ở đâu khi vào time window. Việc quay nhìn Mặt Trời lặp đi lặp lại làm mắt anh đau và tầm nhìn giảm sút — rất căng thẳng.

Anh đã cài preset focus lên chân núi bằng tính năng focus preset của Canon RF 600mm, nhưng việc di chuyển vài trăm feet so với vị trí tính trước khiến anh nghi ngờ preset có còn chính xác hay không. Trong khoảnh khắc quyết định, anh tháo filter che nắng, lấy nét nhanh vào phía phải ngọn núi nơi nhật thực chưa ở đó, khóa lấy nét, rồi xoay ống kính về vị trí chính xác khi totality bắt đầu — tất cả chỉ còn vài giây.

Trong khi vận động viên bắt đầu bay, anh còn phải siết các khóa tripod để cố định bố cục — không có thời gian tinh chỉnh.

Tìm vận động viên trong bóng tối

Khi Dani Román bắt đầu bay, Wetzel phải tìm anh trên nền trời từ hơn một dặm. Vận động viên chỉ mang đèn xe đạp nhỏ và vài LED tích hợp vào wingsuit; các LED trên wingsuit anh không nhìn thấy từ khoảng cách đó. Đèn xe đạp trở thành tham chiếu thực tế duy nhất.

“Ngay khi nghe Dante Wardlaw báo ‘Dani đã thoát’, tôi ngẩng mặt nhìn bầu trời, thấy một chấm sáng nhỏ nhấp nháy, rơi khoảng 30 m giữa hai lần nhấp — tôi không thấy cơ thể họ, chỉ thấy chấm đèn. Tôi cố định tìm chấm đó và khi nó đi qua vòng nhật thực, tôi biết bố cục chính xác sẽ hiệu quả. Dani xuyên đúng trung tâm vành totality,” Wetzel nhớ lại.

20 giây để dời bố cục cho Brewer

Bầu trời thay đổi nhanh: nhật thực di chuyển đáng kể trên chân trời chỉ trong 20 giây giữa lượt bay của Dani và lượt của Mike Brewer. Wetzel phải dịch máy, thay bố cục và khóa lại ngay lập tức để Brewer không bay qua phần nhật thực đã dịch xuống hoặc trên khỏi tầm ngắm.

“Nhật thực dịch quá nhanh, tôi phải lùi lại ngay khi Dani bay qua, chụp lại bố cục kịp thời trước khi Mike lao như tên lửa. Cảm xúc quá mãnh liệt — tôi gần như muốn khóc,” anh nói. Từ vị trí Wetzel, Brewer chỉ là một dấu sáng mờ di chuyển với tốc độ khoảng 200 ft/s (~61 m/s), nên chỉ có vài phần trăm giây cửa sổ để bấm máy đúng lúc.

Chín tháng công sức cho 84 giây

Hình thành bức ảnh trông đơn giản: không thấy đèn, không thấy dây cáp, không thấy receiver — nhưng phía sau là cả một hệ hệ thống phức tạp. Mỗi quyết định về ống kính, khẩu, ISO, tốc độ màn trập, công suất flash, vị trí flash, hệ thống kích hoạt đều xoay quanh giới hạn 84 giây của totality.

Con người là biến số lớn: phải tìm vận động viên khi họ gần như vô hình, theo dõi nhật thực dịch, dịch máy giữa hai lượt bay, và bấm đúng khoảnh khắc trùng hợp với flash. Tổng cộng đội đã đầu tư khoảng 600 giờ thử nghiệm và chuẩn bị trong chín tháng cho một khoảng thời gian chỉ 84 giây.

Điều làm bức ảnh trở nên phi thường không chỉ là cảnh tượng mà là vô vàn yếu tố vô hình hội tụ: tính toán toán học, tín hiệu radio, thời lượng flash, đường bay, lấy nét, tốc độ và một vật thể di chuyển với vận tốc phi thường xuyên qua bầu trời. Với Wetzel, cảm xúc khi khoảnh khắc diễn ra là không tách rời khỏi giá trị hình ảnh. “Thẳng thắn mà nói, tôi có thể khóc khi nghĩ lại sự căng thẳng của tình huống đó,” anh tâm sự.

Kết quả cuối cùng trông gần như không thể — bởi theo mô tả của Wetzel, nó gần như là như vậy.

Credits ảnh: Noah Wetzel, Red Bull Content Pool

Affiliate Disclosure: Bài viết PetaPixel có thể chứa link liên kết; chúng tôi có thể nhận hoa hồng nếu bạn mua qua đường link.

Phân tích chuyên sâu: các lựa chọn kỹ thuật và lý do của chúng

Điểm chính cần rút ra cho người chụp phong cách hành động/thiên văn là: khi tốc độ subjec t vượt quá khả năng đóng băng của shutter speed tại ISO/khẩu hợp lý, flash công suất cao với thời lượng ngắn là giải pháp. Cụ thể ở dự án này:

• Ống kính: Canon RF 600mm f/4 — cung cấp đủ độ mở (f/4) để thu nhiều ánh sáng, đồng thời đủ trường ảnh để có margin khi theo dõi mục tiêu.
• Máy: Canon EOS R5 II — cơ chế shutter mechanical 12fps giúp tận dụng khả năng flash bắn hai lần liên tiếp ở 1/8 công suất.
• Flash: Godox AD1200 Pro & AD360 II+ — độ mạnh và khả năng giảm công suất để đạt thời lượng flash cỡ 1/2500s.
• Kích hoạt: PocketWizard Plus Ve transmitter & Plus IIIe receivers — giải pháp tầm xa, bền bỉ so với radio trigger phổ thông khi cần phủ khoảng cách 1.400 m.
• Cài đặt máy: 1/200s, ISO 2500, f/4 — cân bằng giữa phơi sáng nền, kiểm soát rung và giữ được dải tông phần cảnh tổng thể.

Vấn đề cần lưu ý: khi flash chiếu mạnh trong bóng tối, bạn phải tính toán thời lượng flash so với vận tốc subjec t để giới hạn motion blur do flash. Đồng thời, công suất flash không thể thay đổi lúc đã vào totality (vì flash ẩn không thể can thiệp), nên phải cố định thông số trước và thích nghi ISO cuối cùng.

FAQ — Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao không dùng tốc độ màn trập cao hơn để đóng băng hoàn toàn?

Ở khẩu f/4 và ánh sáng của nhật thực trong totality, để đạt tốc độ màn trập đủ cao (ví dụ 1/2000s) bạn phải tăng ISO lên mức không chấp nhận được hoặc dùng khẩu lớn hơn 1/4 (không có). Flash cho phép ánh sáng cục bộ cực mạnh trong thời gian rất ngắn, nên hiệu quả hơn về chất lượng ảnh so với chỉ tăng tốc màn trập.

2. Flash có thể “đóng băng” chuyển động như thế nào?

Không phải shutter speed mà là thời lượng flash (t) quyết định khoảng thời gian thực tế ánh sáng chiếu lên subject. Flash công suất nhỏ có thời lượng ngắn (ví dụ 1/2500s), nên dù shutter mở lâu hơn, chi tiết sáng trên ảnh được “đóng băng” trong thời gian flash hoạt động.

3. Tại sao không gắn teleconverter để đạt 1200mm?

Teleconverter làm giảm lượng sáng vào ống kính (một extender 2x mất 2 stop), giảm độ nét và tăng nhạy lỗi vị trí. Trong bối cảnh cần margin an toàn và nhiều ánh sáng, 600mm f/4 là lựa chọn hợp lý hơn.

4. Có thể áp dụng kỹ thuật này cho các sự kiện khác không?

Có — nguyên tắc sử dụng flash cường độ cao và kích hoạt từ xa để đóng băng chuyển động áp dụng cho thể thao tốc độ cao, heli-ski, base jump, v.v. Tuy nhiên, bài toán khoảng cách, liền kề an toàn và chuyển động đặc thù của mỗi sự kiện cần có phương án thiết lập khác nhau.

5. An toàn cho vận động viên và team pháp lý được xử lý thế nào?

Trước các dự án dạng này cần xin phép khu vực, phối hợp với đội bay/đội nhảy, đánh giá rủi ro, chuẩn bị y tế và liên lạc radio. Red Bull Air Force là đội chuyên nghiệp có quy trình an toàn nghiêm ngặt. Việc mô tả chi tiết procedural nên tuân thủ các hướng dẫn địa phương.

Kết luận và lời khuyên cho nhiếp ảnh gia

Bức ảnh wingsuit xuyên nhật thực là minh chứng cho việc một ý tưởng lớn cần sự kết hợp của toán học, kỹ thuật, thử nghiệm thực địa và cả may mắn. Nếu bạn là nhiếp ảnh gia muốn thực hiện dự án tương tự, các bước khuyến nghị:

1. Lên kế hoạch kỹ lưỡng: tính toán vị trí nhật thực, đường bay, điểm đặt flash và máy.
2. Thử nghiệm nhiều kịch bản: simulation và test run để phát hiện lỗi.
3. Đơn giản hóa hệ thống kích hoạt để giảm điểm thất bại, đồng thời chuẩn bị backup rõ ràng.
4. Chuẩn bị nhân sự: vận động viên chuyên nghiệp, người hỗ trợ kỹ thuật flash và an toàn sân bãi.
5. Chuẩn bị tâm lý và tập luyện canh thời khắc: trong vài giây quyết định bạn sẽ không có cơ hội sửa sai.

Muốn đọc thêm bài phân tích kỹ thuật, đánh giá gear tương tự và hướng dẫn thực hành cho nhiếp ảnh hành động, hãy truy cập dancamera.vn — nơi tổng hợp review, hướng dẫn cài đặt máy ảnh, flash và case study thực tế để bạn dễ dàng áp dụng vào dự án của mình.