Nhiếp ảnh mạo hiểm tại Red Bull Rampage: 25 năm chụp ảnh trên vách đá

Red Bull Rampage và thử thách của nhiếp ảnh mạo hiểm

Chụp ảnh những môn thể thao hành động như Red Bull Rampage từ mép vách đá cần những gì? Rất nhiều yếu tố — kỹ thuật, thể lực, chuẩn bị và cả sự tin tưởng giữa nhiếp ảnh gia và vận động viên. Red Bull Rampage, một trong những sự kiện freeride mountain bike khắc nghiệt nhất, đặt vận động viên và nhiếp ảnh gia lên những địa hình dựng đứng ở tây nam Utah. Những tấm ảnh đẹp không chỉ đến từ khoảnh khắc của vận động viên mà còn là kết quả của công việc hậu trường đầy rủi ro và tính toán kỹ lưỡng của người chụp.

Chụp từ cùng vách đá: khó khăn về địa hình và phối hợp

Đối với nhiếp ảnh gia, nhiệm vụ không đơn giản là tìm một điểm nhìn đẹp và chờ khoảnh khắc. Địa hình làm nên độ kịch tính cho cuộc thi cũng chính là thách thức cho người chụp: chuyến leo, vị trí đứng lưng chừng, đá vụn, và yêu cầu mang theo bộ thiết bị nặng. Họ phải lựa chọn vị trí để vừa truyền tải được độ cao, độ dốc, cùng lúc giữ an toàn cho mình và thiết bị.

Trên thực tế, nhiếp ảnh gia phải dự đoán chuyển động của vận động viên, duy trì nét (tracking AF), bố cục (composition) và độ phơi sáng chính xác trong tích tắc. Một khoảnh khắc bỏ lỡ có thể là cả một câu chuyện hiệu ứng ánh sáng, bóng, và biểu cảm bị mất. Vì vậy, ngoài kỹ thuật chụp, việc lên kế hoạch vị trí, phân công nhân sự, và thương lượng với ban tổ chức để đảm bảo vùng làm việc an toàn là điều thiết yếu.

Những con người đứng sau ống kính

Christian Pondella là ví dụ điển hình: nhiếp ảnh gia nổi tiếng đã chụp mọi kỳ Rampage từ 2001. Với nền tảng leo núi, trượt tuyết, và đạp xe địa hình, anh hiểu địa hình như vận động viên và biết cách di chuyển để có góc ảnh mạnh. Pondella mang theo rất nhiều thiết bị, liên tục đánh giá nơi sẽ có khoảnh khắc tiếp theo, và đặt mình vào những vị trí mà đa số người khác sẽ né tránh.

Trong 25 năm, Pondella đã chứng kiến sự tiến hóa của cuộc thi và cả nhiếp ảnh thể thao hành động: từ những film shot thô sơ tới hệ thống ghi hình số với tốc độ chụp cao, dải ISO rộng, hệ lấy nét nhanh và ống kính tele/siêu rộng đa dụng. Kho lưu trữ của anh chứa hơn 50.000 ảnh Rampage — hồ sơ không chỉ của vận động viên mà còn của chính sự kiện, cộng đồng và kỹ thuật ghi hình.

Công việc của Pondella không chỉ gói gọn ở Rampage. Anh chụp cho National Geographic, Sports Illustrated, Outside, Men’s Journal và các chiến dịch thương mại cho Red Bull, Patagonia, Oakley, Yeti. Sự giao thoa giữa kinh nghiệm thể thao và chuyên môn nhiếp ảnh giúp anh tiếp cận chủ thể một cách thân mật và chân thực.

Khi hỏi về phần yêu thích nhất khi chụp Rampage, Pondella không nhắc đến máy móc hay công nghệ đầu tiên — anh nói về con người: đội ngũ, vận động viên, ekip sản xuất và những nhiếp ảnh gia gắn bó. “Đúng, đây là một đội — từ các vận động viên tuyệt vời đến đội ngũ tổ chức và các nhiếp ảnh gia — mọi người như một gia đình,” anh nói.

Paris Gore, một nhiếp ảnh gia khác có ảnh trưng bày trong triển lãm, cũng nhấn mạnh khía cạnh cộng đồng. Đối với cô, điều khiến Rampage đặc biệt không chỉ là các cú nhảy khủng mà còn là những con người làm nên sự kiện. Nhiều năm trở lại, cô luôn háo hức chờ gặp lại đồng nghiệp, vận động viên và ekip.

Một bức ảnh đẹp tại Rampage thường là kết quả của sự hợp tác: vận động viên tin tưởng nhiếp ảnh gia đặt gần đường đua, thành viên ekip giúp dựng vùng làm việc an toàn, hoặc nhiếp ảnh gia phối hợp che phủ nhiều góc để bắt trọn pha diễn xuất. Cảm giác đồng đội và chia sẻ kinh nghiệm là yếu tố phi kỹ thuật nhưng rất quan trọng trong nhiếp ảnh mạo hiểm.

Kỹ thuật và thiết bị cho nhiếp ảnh mạo hiểm

Để bắt được khoảnh khắc hành động trong điều kiện khắc nghiệt, nhiếp ảnh gia cần trang bị đúng công cụ và biết sử dụng chúng. Một vài yếu tố quan trọng:

• Body có hệ AF liên tục (AF-C) và tốc độ chụp liên tiếp cao (burst rate) để bắt chuỗi chuyển động.
• Ống kính: thường kết hợp tele (70-200mm, 100-400mm) để nén phối cảnh và làm nổi bật vận động viên, cùng ống góc rộng (14-24mm, 16-35mm) để thể hiện quy mô địa hình.
• Tốc độ màn trập (shutter speed): tùy mục tiêu — đóng băng hành động thường cần 1/1000s hoặc nhanh hơn; đôi khi nhiếp ảnh gia chọn tốc độ chậm hơn (panning) để tạo cảm giác tốc độ.
• Khẩu độ và DOF (depth of field): ống mở rộng (f/2.8–f/4) giúp tách chủ thể khỏi hậu cảnh; nhưng để thể hiện toàn cảnh và độ sâu thì f/8–f/11 có khi phù hợp hơn.
• ISO và dynamic range: ánh sáng tự nhiên trên vách đá thay đổi, cần cảm biến có dải động tốt để giữ chi tiết vùng sáng và tối, cộng khả năng xử lý ISO cao khi ánh sáng yếu.
• Stabilization (IS/VR) và monopod: để giảm hiện tượng rung khi sử dụng ống tele dài hoặc đứng ở vị trí không vững.
• Hệ thống tethering và remote trigger: đôi khi nhiếp ảnh gia dùng remote (có dây hoặc không dây) để chụp góc hiểm mà bản thân không thể đứng ngay cạnh.
• Drones: bổ trợ góc nhìn trên cao, nhưng phải tuân thủ quy định và tránh can nhiễu với vận động viên.

Ở Rampage, nhiếp ảnh gia thường cân bằng giữa ống kính tele để bắt khoảnh khắc và ống góc rộng để truyền tải tỷ lệ giữa vận động viên và vách đá. Kỹ thuật pre-focus, back-button AF, và theo dõi AF với nhận diện mắt hoặc chủ thể đều là những thủ thuật thường dùng.

Kỹ thuật bố cục để truyền tải quy mô

Một ảnh Rampage thành công phải thể hiện được: quy mô (scale), tốc độ (speed), địa hình (terrain) và độ kỹ thuật của vận động viên — tất cả trong một khung hình. Để làm được điều đó, nhiếp ảnh gia thường:

• Dùng ống góc rộng từ gần chủ thể để làm nền rộng và làm rõ vách đá.
• Sử dụng tele để nén phối cảnh, khiến đường đi của vận động viên ăn khớp với hậu cảnh.
• Bố cục ngang rộng (panoramic) hoặc đặt chủ thể lệch tâm theo quy tắc một phần ba (rule of thirds) để dẫn mắt người xem qua đường chạy.
• Tận dụng ánh sáng giờ vàng (golden hour) để đổ bóng và làm nổi bật bề mặt địa hình.

An toàn, logistic và đạo đức nghề nghiệp

An toàn là ưu tiên hàng đầu. Nhiếp ảnh gia mạo hiểm phải biết sử dụng dây đai, móc treo, điểm neo, đồng thời phối hợp chặt chẽ với đội tổ chức để tránh làm gián đoạn đường chạy. Thiết bị thường được cố định bằng dây (tether) để tránh mất máy khi té, và nhiều nhiếp ảnh gia mang theo túi chống sốc cho ống kính và thân máy.

Đạo đức nghề nghiệp cũng quan trọng: không đặt vận động viên vào tình huống nguy hiểm hơn mức cần thiết, không sử dụng drone vào vùng cấm, và luôn đặt sự an toàn của con người lên trên việc lấy được một tấm ảnh đẹp. Có những khoảnh khắc nhiếp ảnh gia từ chối chụp vì rủi ro quá cao dù góc ảnh rất bắt mắt.

Triển lãm 25 năm: nhìn lại bằng ống kính

Triển lãm ảnh Red Bull Rampage 25th Anniversary tại New York là cơ hội nhìn lại lịch sử sự kiện qua ánh mắt của những người đã ghi lại nó. Không chỉ là tuyển tập khoảnh khắc ngoạn mục, những bức ảnh này kể câu chuyện về sự tiến hóa của môn thể thao và cách nhiếp ảnh gia đáp ứng với sự thay đổi — từ kỹ năng, góc nhìn tới công nghệ.

Đối với người chụp, triển lãm cho thấy quá trình tạo ra một hình ảnh “thuyết phục” về môi trường cực đoan: lựa chọn ống kính, thời điểm chụp, xử lý hậu kỳ (RAW processing, color grading) để giữ lại cảm giác thực tế nhưng vẫn đầy cảm xúc.

Red Bull Rampage kỷ niệm 25 năm và lịch thi đấu trở lại

Lễ kỷ niệm 25 năm Red Bull Rampage tiếp tục khi giải trở lại tây nam Utah vào tháng 10. Năm 2026 cuộc thi trở về định dạng hai ngày, với nội dung nữ vào thứ Năm 8/10 và nam vào thứ Bảy 10/10. Truyền hình trực tiếp sẽ phát trên Red Bull TV và kênh YouTube Red Bull Bike (theo giờ MT, bắt đầu lúc 10:00 sáng cho mỗi ngày thi).

Khi bạn xem những màn trình diễn ngoạn mục của vận động viên, dễ quên rằng phía sau mỗi khung hình là một nhiếp ảnh gia cũng đang chiến đấu với địa hình để tìm góc nhìn đúng. Họ là người dịch trải nghiệm của người trên núi thành hình ảnh cho khán giả toàn cầu. Chính sự kết hợp giữa khoảnh khắc của vận động viên và con mắt sáng tạo của nhiếp ảnh gia đã làm nên sức hấp dẫn của nhiếp ảnh mạo hiểm.

FAQ — Những câu hỏi thường gặp về nhiếp ảnh mạo hiểm và Red Bull Rampage

Làm sao để bắt đầu chụp ảnh mạo hiểm như Rampage khi tôi còn ít kinh nghiệm?

Bắt đầu từ các sự kiện nhỏ hơn, học kỹ năng leo/di chuyển an toàn, làm quen với ống kính góc rộng và tele, luyện tập tracking AF, panning, và xử lý hậu kỳ. Tham gia workshop, học từ nhiếp ảnh gia có kinh nghiệm, và dần dần nâng cấp thiết bị khi cần.

Nên dùng ống kính nào để chụp hành động trên vách đá?

Thường kết hợp 70-200mm f/2.8 cho khoảnh khắc động và 16-35mm hoặc 14-24mm cho cảnh rộng. 100-400mm có lợi khi bạn phải đứng xa nhưng vẫn muốn nén phối cảnh. Ống khẩu lớn (f/2.8) tốt cho điều kiện ánh sáng yếu và bóc tách chủ thể khỏi nền.

Máy ảnh cần có tính năng gì để chụp thể thao mạo hiểm?

Tốc độ chụp liên tiếp cao, hệ AF theo dõi tốt (AF-C, subject tracking), dải ISO rộng/dải động tốt, chống rung trên thân máy (IBIS) là lợi thế. Khả năng hút ánh sáng yếu và xử lý RAW chất lượng giúp hậu kỳ linh hoạt hơn.

An toàn cho thiết bị và người chụp cần lưu ý gì?

Dây cố định máy, vỏ bảo vệ, đội ngũ hỗ trợ khu vực làm việc, điểm neo an toàn và trang bị cá nhân như mũ bảo hộ, găng tay, giày leo. Đừng đặt mình vào tình huống mà một cú ngã có thể gây thương tích nặng vì một bức ảnh.

Tôi có nên dùng drone tại sự kiện như Rampage?

Drone rất hữu ích cho góc nhìn trên cao nhưng cần tuân thủ quy định của ban tổ chức và cơ quan quản lý hàng không địa phương. Tránh bay trong vùng thi đấu hay gây nhiễu cho vận động viên. Khi sử dụng, luôn thông báo và phối hợp với tổ chức.

Kết luận & lời khuyên thực tế

Nhiếp ảnh mạo hiểm tại Red Bull Rampage là một cuộc chơi tổng hợp: kỹ thuật nhiếp ảnh, hiểu biết về địa hình, khả năng làm việc nhóm và tinh thần an toàn. Những bức ảnh mạnh mẽ xuất phát từ sự chuẩn bị tỉ mỉ — chọn ống kính phù hợp, dựng bố cục, practice pre-focusing, và chuẩn bị cho biến đổi ánh sáng. Nhưng trên hết là sự tin tưởng giữa nhiếp ảnh gia, vận động viên và ekip tổ chức.

Nếu bạn đang tìm thiết bị, ống kính, hoặc cần tư vấn để bắt đầu con đường nhiếp ảnh mạo hiểm, dancamera.vn có đội ngũ tư vấn, sản phẩm chính hãng và khóa học hướng dẫn kỹ thuật chụp thể thao, ngoài ra còn cung cấp phụ kiện an toàn cần thiết cho các buổi tác nghiệp trên địa hình hiểm trở. Ghé thăm dancamera.vn để xem catalog, so sánh body, ống kính và lựa chọn phù hợp với nhu cầu của bạn.

Image credits Photographs by Christian Pondella, Faith Nguyen, Paris Gore / Red Bull Content Pool, Kate Garibaldi

Affiliate DisclosureBài viết có thể chứa liên kết liên kết; dancamera.vn có thể nhận hoa hồng nếu bạn mua hàng thông qua các liên kết đó.